چنانچه ابن ابى الحديد معتزلى در ص 449 جلد دوم شرح نهج البلاغه و حافظ ابو بكر فقيه شافعى احمد بن الحسين بيهقى در مناقب و امام احمد حنبل در مسند و امام فخر رازى در ذيل آيه مباهله در تفسير كبير و محى الدين عربى در ص 172 از مبحث 32 كتاب يواقيت و جواهر و شيخ سليمان بلخى حنفى در اول باب 40 ينابيع المودة از مسند احمد و صحيح بيهقى و شرح المواقف و الطريقة المحمدية و نور الدين مالكى در ص 121 فصول المهمّه از بيهقى و محمد بن طلحه شافعى در ص 22 مطالب السئول و محمّد بن يوسف گنجى شافعى در باب 23 كفاية الطالب بمختصر كم و زيادى در الفاظ و عبارات روايت نمودهاند كه رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود من اراد ان ينظر الى آدم فى علمه و الى نوح فى تقوائه ( فى حكمته ) و الى ابراهيم فى خلّته ( فى حلمه ) و الى موسى فى هيبته و الى عيسى فى عبادته فلينظر الى علىّ بن أبي طالب ( ع ) « 1 » .
و مير سيد على همدانى شافعى در مودت هشتم از مودة القربى اين حديث شريف را با زيادتيهائى نقل مينمايد و در آخر آن آورده از جابر كه رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود :
فانّ فيه تسعين خصلة من خصال الانبياء جمعها اللّه فيه و لم يجمعها فى احد غيره « 2 » .
بيان گنجى شافعى در اطراف حديث تشبيه
و شيخ فقيه محدث شام صدر الحفّاظ محمّد بن يوسف گنجى شافعى پس از نقل حديث خود بعنوان قلت بيانى دارد كه گويد تشبيه نمودن على را بآدم در علم او براى اينست كه خداوند آموخت بآدم علم و صفت هر چيزى را هم چنان كه در سورهء بقره فرمايد
وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ كُلَّها
« 3 » و همچنين نيست چيزى و نه
هامش
( 1 ) هر كس ميخواهد نظر كند آدم را در علمش ( يعنى از كميت و كيفيت علم آدم بهرهمند گردد ) بعلم على توجه كند و هر كس كه ميخواهد حقيقت تقواى نوح را ( كه بهترين صفات او بوده ) يا حكم و حكمت او را به بيند و خلت و حلم ابراهيم و هيبت موسى و عبادت عيسى را به بيند پس نظر كند بسوى على بن أبي طالب عليه السّلام .
( 2 ) پس بدرستى كه در على عليه السّلام نود خصلت از خصال انبياء مىباشد كه خداوند در او جمع كرده نه در غير او .
( 3 ) آيهء 29 سوره 2 ( بقره ) خداى عالم همه اسماء را بآدم تعليم داد .