و ابن سعد در طبقات و ابن قتيبه در معارف و ديگران مشروحاتى نوشته و او را توثيق نمودهاند كه مردى عالم و فاضل و صادق و متديّن و از اصحاب خاص على عليه السّلام بوده
صعصعه عرض كرد اخبرنى انت افضل ام آدم مرا خبر دهيد شما افضل هستيد يا آدم حضرت فرمودند تزكية المرء لنفسه قبيح - قبيح است كه مرد خود را تعريف و تزكيه بنمايد و لكن از باب و امّا بنعمة ربك فحدث « 1 » ميگويم انا افضل من آدم من از آدم افضل هستم عرض كرد و لم ذلك يا امير المؤمنين بچه دليل افضل از آدم هستى حضرت بياناتى فرمود كه خلاصهاش اينست كه براى آدم همه قسم وسايل رحمت و راحت و نعمت در بهشت فراهم بود فقط از يك شجره گندم منع گرديد و او منتهى نشد و از آن شجره منهيّه خورد و از بهشت و جوار رحمت حق خارج شد .
ولى خداوند مرا از خوردن گندم منع ننمود من بميل و اراده خود چون دنيا را قابل توجه نميدانستم از گندم نخوردم .
كنايه از آنكه كرامت و فضيلت شخص در نزد خدا بزهد و ورع و تقوى است هر كس اعراض او از دنيا و متاع دنيا بيشتر است قطعا قرب و منزلت او در نزد خدا بيشتر و منتهاى زهد اينست كه از حلال غير منهى اجتناب نمايد .
عرض كرد انت أفضل أم نوح قال انا افضل من نوح شما افضل هستيد يا نوح فرمود من افضل هستم از نوح عرض كرد لم ذلك چرا شما افضل هستيد از نوح فرمود نوح قوم خود را دعوت كرد بسوى خدا اطاعت نكردند بعلاوه اذيت و آزار بسيار به آن بزرگوار نمودند تا درباره آنها نفرين كرد ربّ لا تذر على الارض من الكافرين ديّارا « 2 » .
اما من بعد از خاتم الانبياء صلّى اللّه عليه و آله و سلّم با آن همه صدمات و اذيتهاى بسيار فراوانى كه از اين امت ديدم ابدا درباره آنها نفرين نكردم و كاملا صبر نمودم ( چنانچه در ضمن خطبه معروف بشقشقيه فرمود صبرت و فى العين قذى و فى الحلق شجى « 3 » كنايه از
هامش
( 1 ) نعمتهاى خدا دادهء به خود را نقل كن .
( 2 ) پروردگارا مگذار به روى زمين از كافرين ديارى را .
( 3 ) صبر نمودم در حالتى كه در چشم من خاشاك و در گلوى من استخوان بود .