صورتى در زير دارد آنچه در بالاستى . غير از اين هيكل جسمانى آدمى صاحب نفس ناطقه است و همان نفس است كه باعث برترى موجودات مىشود ولى بيك شرط و آن اينست كه نفس خود را پاك كند و تزكيه نمايد به دو قوّهء علم و عمل ( كه اين دو عامل مؤثر در انسان - بمنزله دو بال است در طيور و مرغان پرنده كه به آن دو قوّه پرواز ميكنند هر اندازه بالهاى آنها قوىتر اوج گرفتن و پرواز آنها در جوّ هوا بيشتر است .
آدمى هم هر قدر علم و عملش قوىتر بكمال نفسانى بيشتر نائل مىشود چه خوش سرآيد شيخ اجل استاد سخن سراى شيراز ما - افتخار فارس - سعدى شيرين كلام
طيران مرغ ديدى تو ز پايبند شهوت * بدرآى تا ببينى طيران آدميت
پس خروج از عالم حيوانيت و وصول بمقام اعلاى انسانيت بستگى كامل بكمال نفس دارد و هر بشرى كه در مقام استكمال نفس قواى علميه و عمليه را در خود جمع نمود و بخواص ثلاثهء آنها رسيد به ادنى مرتبه مقام نبوّت رسيده .
و هرگاه چنين آدمى مورد توجه خاصّ ذات حق تعالى قرار گرفت مخلّع بخلعت نبوّت ميگردد .
البته نبوت هم ( چنانچه در ابواب نبوت كاملا و مفصّلا ذكر گرديده ) مراتب متفاوته دارد تا زمانى كه نبى ميرسد بمرتبهاى كه مشتمل بر اقوى مراتب خصائص قواى ثلاثهء مذكوره باشد كه اقواى از آن در حيّز امكان متصور نباشد و آن مرتبه بالاترين مراتب امكانيه باشد كه حكما آن را عقل اول گويند كه معلول اول و صادر اوّل است .
و بالاتر از آن مرتبه در مراتب وجود امكانى نباشد كه همان وجود خاتم الانبيائيست كه مقام و منزلتش ما دون مقام واجب و ما فوق تمام مراتب امكانيّه است چون حضرتش به اين مرتبه نائل شد نبوت بوجود مباركش ختم گرديد .
و امامت مقامى است يك درجه پستتر از مقام خاتميّت و ما فوق تمام مراتب نبوّت و امير المؤمنين على عليه السّلام چون واجد مقام نبوت بوده و اتحاد نفسانى هم با خاتم