بديهى است كه در افعال خداوندى هر كس بهر طريقى كسى را ذى مدخل بداند بطريق جزء مؤثّر يا تفويض امور بانبياء يا امم يا امامان يا مأمومين قطعا مشرك است
شرك در عبادت
و اما شرك در عبادت آنست كه در موقع عبادت توجّه ظاهر و يا نيّت دل را به غير حقّ كند مثلا در نماز توجّه بخلق داشته باشد يا نذر مىكند براى خلق كند و امثال ذلك از عباداتى كه احتياج به نيّت دارد اگر نيّت در وقت عمل براى غير خدا باشد مشرك است .
زيرا صريحا در آيه 110 سوره 18 ( كهف ) منع از اين نوع عمل ( شرك ) نموده كه
فَمَنْ كانَ يَرْجُوا لِقاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صالِحاً وَ لا يُشْرِكْ بِعِبادَةِ رَبِّهِ أَحَداً
« 1 »
در موقع عمل و عبادت بايد توجه به غير خدا ننمايد صورت پيغمبر يا امام يا مرشد را در نظر نگيرد به اين معنى كه ظاهر هر عمل از نماز و روزه و حج و خمس و زكات و نذر و غير آن از هر نوع عبادتى واجب يا مستحب براى خدا باشد ولى در دل و باطن توجّه به غير خدا يعنى براى شهرت و جلب نظر خلايق يا غير آن باشد .
چونكه رياى در عمل بلسان اخبار شرك اصغر خوانده شده است كه تباهكننده عمل هر عاملى است .
چنانچه در خبر از رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم رسيده كه فرمود اتقوا الشرك الاصغر يعنى بپرهيزيد از شرك كوچك عرض كردند يا رسول اللّه شرك كوچك كدام است فرمود الرّياء و السمعه ريا و سمعه شرك اصغر است .
و نيز از آن حضرت مرويست كه فرمود انّ اخوف ما اخاف عليكم الشرك الخفى اياكم و الشرك السر فانّ الشرك اخفى فى امّتى من دبيب النمل على الصفا فى الليلة الظلماء « 2 »
هامش
( 1 ) هر كس بلقاى ( رحمت ) پروردگار اميدوار است بايد نيكوكار شود يعنى عمل پاك پسنديده بنمايد و هرگز در پرستش و عبادات خدا احدى را با او شريك نگرداند .
( 2 ) بدترين چيزى كه من ميترسم بر شما شرك پوشيده و پنهان است پس از شرك سر و پنهان دور باشيد كه شرك پوشيدهتر است در امت من از نرم رفتن مورچه بر سنگ نرم در شب تاريك ؛ .