است « 41 » . و از هر كدام از ائمّه نيز بر مجموع ما بقى متواتر است . و حصر ائمّه در عدد اثنى عشر و وجوب غيبت امام ثانى عشر نيز از پيغمبر و از هر كدام از ائمّه متواتر است . و كيفيّت تواتر به نحوى است كه سابقا مبيّن شد . و تنصيص بر ائمّهء اثنى عشر از حضرت پيغمبر - صلّى اللّه عليه و آله - به طريق مخالفين نيز در اخبار كثيره منقول شده و بالجمله علم قطعى عادى به نصوص مذكوره حاصل است و علماى مخالفين نيز دفع اين علم از خود نمىتوانند نمود و اكثر قائل به آن شدهاند ، و بسيارى از علماى آن جماعت مصنّفات در فضائل ائمّه معصومين ترتيب دادهاند ، و امّا به امامت به معنى خلافت قائل نيستند و لفظ امام را در عبارت حديث نبوى به عالم و پيشوا و مقتداى در دين حمل مىكنند ، و غافلند از اينكه لفظ خليفه نيز در بعضى احاديث واقع شده چنان كه در حديث مسروق ، حيث قال : « بينا نحن عند عبد اللّه بن مسعود إذ يقول لنا شابّ هل عهد إليكم نبيّكم كم يكون من بعده خليفة . قال إنّك لحديث السّنّ و إنّ هذا شىء ما سألنى أحد عنه : نعم عهد إلينا نبيّنا - صلّى اللّه عليه و آله - أن يكون بعده اثنى عشر خليفة عدد نقباء بنى إسرائيل » « 42 » يعنى مسروق گفت : بوديم پيش عبد الله بن مسعود كه يكى از كبار صحابه است وقتى كه پرسيد جوانى از ما كه آيا گفته است پيغمبر شما به شما و معهود كرده است كه بعد از او چند خليفه خواهد بود . ابن مسعود گفت : به درستى
هامش
( 41 ) . « اصول كافى » مرحوم كلينى ج 1 / 527 - 528 ، چاپ مكتبة الصدوق تهران ؛ « كمال الدّين » شيخ صدوق ( ره ) ص / 308 ، چاپ مكتبة الصدوق ، تهران ؛ « الغيبة » نعمانى ص / 62 - 63 ، چاپ مكتبة الصدوق - تهران ؛ « الاختصاص » شيخ مفيد ( ره ) ص / 205 - 206 ، چاپ نجف اشرف ؛ « إعلام الورى بأعلام الهدى » مرحوم طبرسى ص / 253 ، چاپ مكتبه علميه اسلامية - تهران ؛ « مناقب آل ابى طالب ( ع ) » ابن شهر اشوب ج 1 / 296 - 298 ، چاپ مطبعه علميّه - قم .
( 42 ) . « ينابيع المودّة » علّامه قندوزى حنفى ص / 258 و 445 ، چاپ استانبول : « عن الشعبى ، عن مسروق ، قال : بينما نحن عند ابن مسعود نعرض مصاحفنا عليه ، إذ قال له فتى : هل عهد اليكم نبيّكم ، كم يكون من بعد خليفة ؟ قال : إنّك لحديث السنّ ، و إنّ هذا شيء ما سألنى أحد قبلك ، نعم ، عهد الينا نبيّنا - صلّى اللّه عليه و سلم - أنّه يكون بعده اثنا عشر خليفة ، بعدد نقباء بنى اسرائيل » .
و قريب به اين مضمون در : « مسند أحمد بن حنبل » ج 1 / 398 آمده : « عن الشعبى ، عن مسروق قال : كنا جلوسا عند عبد الله بن مسعود ، و هو يقرئنا القرآن ، فقال له رجل : يا أبا عبد الرحمن ! هل سألتم رسول اللّه - صلى اللّه عليه و سلم - كم يملك هذه الأمّة من خليفة ؟ فقال عبد الله بن مسعود : ما سألنى عنها