راهبر آن خلق ايشان بودهاند .
فصل : زيديان « 1 »
كه به زيد بن على ( ع ) گويند برادر امام محمد باقر ( ع ) ، و اسماعيليان « 2 » كه به اسماعيل گويند پسر صادق ( ع ) ، و كيسانيان « 3 » كه به محمد حنفيه « 4 » گويند پسر امير المؤمنين على ( ع ) - كه نه از فاطمه بوده - ، و ناووسيان « 5 » و واقفيان « 6 » و جز از ايشان ، هيچ كس نگويد كه امامشان معصوم بود و معصوم بايد . و درست شد كه امام بجز معصوم نشايد . و اين دليل محكم و معتمد است ، بر آنكه هر كه جز از اماميان است در امامت ، قولش باطل است ، زيرا كه جز از ايشان هيچ كس نگويد كه امام معصوم بايد .
و ديگر ، از كيسانيان و ناووسيان و واقفيان كسى نمانده ، اگر حق بودى بماندى كه حق تا قيامت از ميان خلق بيرون نشود .
ديگر ، اسماعيليان در دانستن خداى تعالى عقل و نظر و انديشه به « 7 » يك سو نهادند
هامش
( 1 ) . زيديان پيروان زيد بن على بن حسين ( ع ) هستند . ايشان معتقدند بعد از امام حسين ( ع ) هر معصومى از خاندان امام على ( ع ) مىتواند امامت مسلمانان را به عهده گيرد . ( دهخدا )
( 2 ) . اسماعيليان سلسله ائمه را به اسماعيل فرزند بزرگتر امام جعفر صادق ( ع ) مىرسانند . امام جعفر صادق ( ع ) بعد از مرگ اسماعيل در زمان حيات خويش ، موسى ( ع ) را جانشين خويش قرار داد ، ولى پيروان اسماعيل نپذيرفتند به اين بهانه كه امام نمىتواند تغيير رأى دهد . اسماعيليان را باطنيه نيز گفتهاند ، زيرا ظواهر شرع را نمىپذيرند و قائل به تأويل و تفسير هستند . ( دهخدا )
( 3 ) . كيسانيان پيروان محمد بن على ( ع ) معروف به ابن حنفيه هستند . ايشان معتقدند محمد بن حنفيه بعد از امام حسين ( ع ) ، امام است و در كوه رضوى در مدينه غايب شده و روزى ظهور خواهد كرد . ( دهخدا )
( 4 ) . اصل : حنيفه .
( 5 ) . ناووسيان فرقهاى بودند كه منكر رحلت امام جعفر صادق ( ع ) شدند ، و وى را قائم و مهدى موعود دانستند . هاجسن ، فرقهء اسماعيليه ، ص 1 .
( 6 ) . واقفيان فرقهاى بودند كه رحلت امام موسى كاظم ( ع ) را تكذيب كردند ، و وى را قائم و مهدى موعود دانستند . ( دهخدا )
( 7 ) . اصل : با .