( 322 - 384 ق . م ) شاگرد برجستهء افلاطون در يونان بيان گرفت و به وسيلهء پيروان و شارحان بسط و گسترش يافت . از ديدگاه اين مكتب آدمى مىتواند تنها از راه تفكر و استدلال به حقيقت دست يابد و در صورتى كه قواى ادراكى و عقلى خود را به نحو صحيح راه ببرد مىتواند مطمئن باشد كه اعيان موجودات را همچنانكه در عالم واقع هستند شناخته است . بزرگترين نمايندهء اين فلسفه در تمدن و فرهنگ اسلامى ابن سينا است كه از مدافعان فلسفهء ارسطويى است . اما البته هرگز در اين حد متوقف نيست و خود نيز افكار بديع و تازه به جهان حكمت عرضه داشته است . » ( فلسفه در ايران - ص 145 ) .
8 - 45 - ارسطاطاليس : ( ارسطو ) حكيم مشهور يونانى ، ملقب به معلم اول . او شاگرد افلاطون بود . در سال 384 قبل از ميلاد در اسطاغير از بلاد مقدونيه متولد شد . در سن چهل و يك سالگى به معلمى اسكندر معروف تعيين گرديد . در 63 سالگى در گذشت . از وى مصنفات بسيار باقى مانده كه جز رياضيات تقريبا جامع همهء علوم آن زمان است . جز قوهء تعقل چيزى را در تحصيل علم دخيل نمىدانست ، از اين رو از آغاز با افلاطون اختلاف نظر و مشرب داشت امّا نسبت به استاد چيزى فرو نمىگذاشت از تجليل و مهرورزى . ارسطو بزرگترين محقق و حكيم و تدوين و تنظيم كنندهء علم و حكمت است . شعب و فنون علم را از يكديگر متمايز و منقح نمود به طورى كه واضح و واجد بسيارى از آنها است . ( لغت نامه ) بنابر نظر ارسطو ، فلسفه به سه قسمت تقسيم مىشود :
1 - مطالعات نظرى كه در آنها كوشش مىشود كه موجود را بشناسد .
2 - عملى ، كه به رفتار و قواعد رفتار مربوط است .
3 - شعرى ، كه به آثار خلاّقه هنر مربوط است . قسمت اول خود به
تهليليه ( فارسى ) — صفحة 97
مساهمون: المحقق الدواني
ص٩٧