برافروخته ، زر سرخ را با درهم سفيد به آتش سرخ كنند و بر پيشانى و پهلوى ايشان گذارند كه
هذا ما كَنَزْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ
. « 1 » و از ثمر درخت زقّوم ، كه صورت جهل و كفر است ، به قدر انتساب و اتصال به آن بهره بينند . و هرگاه آب خواهند ، از شراب زقّوم نوشند . و سياهى قلب ايشان بروز نموده ، جحيم را تيره سازد . و قساوت آن ظهور نموده و آيهء
فَاتَّقُوا
« 2 »
النَّارَ الَّتِي وَقُودُهَا النَّاسُ وَ الْحِجارَةُ
« 3 » تفسير شود .
و اهل نار به صورت قرده و خنازير و كلاب و حمار و غيرها محشور باشند ؛ زيرا كه صورت انسان از ايشان بر طرف شود و صورت اصلى ايشان بروز نمايد . و هر يك از ايشان گمان برند كه عذاب اوّلين و آخرين مخصوص اوست . و هرگاه به بالاى جحيم رسند ، ملائكهء عذاب با مقامع و حديد بر سر ايشان كوفته ، مجدد هبوط نمايند به مقام اصلى خود ؛ چنانچه در دنيا هر وقت ارادهء توبه نمودند ، هواى نفسانى مانع شد ايشان را ، باز به دركات معاصى فرو برد . قال اللّه تعالى :
فَالَّذِينَ كَفَرُوا قُطِّعَتْ لَهُمْ ثِيابٌ مِنْ نارٍ يُصَبُّ مِنْ فَوْقِ رُؤُسِهِمُ الْحَمِيمُ يُصْهَرُ بِهِ ما فِي بُطُونِهِمْ وَ الْجُلُودُ وَ لَهُمْ مَقامِعُ مِنْ حَدِيدٍ كُلَّما أَرادُوا أَنْ يَخْرُجُوا مِنْها مِنْ غَمٍّ أُعِيدُوا فِيها وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ
« 4 » . « 5 »
از ابى بصير از حضرت صادق عليه السّلام روايت است كه عرض كرد : يا بن رسول اللّه ! بترسان مرا ، به درستى كه قلب من سخت شده است . پس فرمود :
« يا ابا محمد ! مستعد باش از براى زندگانى دور و دراز ، به درستى كه آمد جبرئيل به سوى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله در حالتى كه مهموم بود ، و هرگاه مىآمد به خدمت رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله هميشه خندان بود ، پس فرمود رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله : اى جبرئيل ! امروز وارد شده [ اى ] بر من مهموم . جبرئيل عرض كرد كه اى محمد صلّى اللّه عليه و آله ! امروز گذاشتند
هامش
( 1 ) . توبه ( 9 ) آيهء 35 .
( 2 ) . الف : و اتقوا .
( 3 ) . بقره ( 2 ) آيهء 24 .
( 4 ) . الف :وَ الَّذِينَ . . .مِنْ فَوْقِ رُءُوسِهِمُ الْحَمِيمُوَ لَهُمْ مَقامِعُ . . ..
( 5 ) . حج ( 22 ) آيهء 19 - 22 .