( تاج العروس مادهء ص رم ) و اسد الغابه ( ج 3 ص 18 ) و حواشى شفر ( ص 153 ) و كمال الدّين شيخ صدوق ( ص 101 و 102 ) و ساير كتب تواريخ و اخبار .
ص 27 - خالد بن سنان : رجوع كنيد به ابن الاثير ( ج 1 ) و اسد الغابه ( ج 2 ص 92 ) .
ص 27 - زيد بن عمرو بن نفيل : رجوع كنيد به كمال الدّين ( ص 115 و 116 ) و مناقب ابن شهر آشوب ( ص 9 ) و ساير كتب اخبار و تواريخ .
ص 27 - عامر بن الظّرب العدوانى « 1 » : نام يكى از فصحاى دورهء جاهليّت است كه بيانات حكيمانهء او معروف بوده و به همين جهت او را حكيم مىخواندهاند . اين شخص قبل از ظهور اسلام فوت كرده و پسر او اسلام آورده و با خليفهء ثانى معاصر بوده ( البيان و التّبيين ج 2 ص 37 و 105 و ج 3 ص 148 ) .
ص 27 - عمرو بن يزيد الكلبى : درست معلوم نشد مقصود كيست ؟
ص 29 - العنانيه : شهرستانى ايشان را به عنان بن داود رأس الجالوت منسوب مىداند ( براى عقايد ايشان رجوع كنيد به ملل و نحل شهرستانى ص 167 ) .
ص 29 - تورية الثمانين : گويا مقصود آن ترجمه ايست از تورية كه در عهد بطلميوس دوّم ( 285 تا 247 ق . م ) به دست 72 نفر از مترجمين از عبرى به يونانى به عمل آمد و اين ترجمه را ترجمهء هفتاد نفرى (
septante
) مىگويند و با اينكه مترجمين هفتاد و دو نفر بودهاند به عدد تمام هفتاد از ايشان نام مىبردند و ثمانين در اين مورد شايد نظر به اضافه بودن عدد مترجمين بر هفتاد است .
ص 30 - الملكائيه و ترتيب ايشان در دين و حرب : مقصود از ملكائيّه آن عدّه عيسويانند كه به عقايد رسمى كليساى قسطنطنيّه گرويده بودند و در ممالك اسلامى مىزيستند و لقب ايشان هم از ملك كه به معنى شاه است اشتقاق يافته و چون به علّت اتّحاد مذهب به عيسويان روم شرقى تمايل قلبى داشتند ، مسلمين به نظر سوء ظنّ در ايشان مىنگريستند و كلمات « بطريق » و « طرنكار » و « فسطيار » و « قومس » و « عسطرتج » تحريف لغات يونانى ذيل است : بطريق ،
patrichios
، طرنكار ،
dronggarios
، فسطيار ،
bestiaris
، قومس ،
komes
، عسطرتج ،
strategos
، و « زاوج » از « چاوش » تركى مشتق شده ( حواشى
هامش
( 1 ) ملقب به ذو الحلم ( الاعلام زركلى ، ج 4 ص 20 چاپ دوم ) . ( م . د . ) .