را در نفس بعضى كاملان اثرى نمىباشذ و بنادر نفوس [ 15 ] كاملان را از كواكب اثر مىباشذ . بس اشارتى كه باذشاه اسلام بطريق رمز فرموذ كه اكر جيزى تيزتر از كارد باشذ آن جكونه بوذ ؟ اين معنى است كه ياذ كرده شذ و غرض از آن اشارت اين مطلوب و بغايت نيكو و معنوى فرموذ .
ديكر فرموذ كه جون مقرّر است كه روز موعود حقّ است و همه زنده شوند و همه را حساب كنند و بهشتيان در بهشت مؤبّد و دوزخيان در دوزخ مخلّد باشند و همه بر آن قرار بمانند و تغيّر و تبدّل و زوال نبوذ . بس آفرينش باطل شذه باشذ . و هر يك از مخلوقات جون دانند كه مؤبّد خواهند بوذن . ايشان را واجب كنذ عبادت حقّ كردن . و از صفات حقّ تعالى يكى باذشاهى است كه باذشاه همه باذشاهانست . و به حكم : « السّلطان ظلّ اللّه فى الارض » باذشاهان مطلق سايه و شبه صفات باذشاهى او عزّ و علااند . و باذشاهى بىامر و نهى و حكم ميرانيدن و زنده كردانيذن نتوانذ بوذ و جون از آن هيج واقع نكردذ و فيض بكلّى منقطع شوذ حقّ تعالى باذشاهى جه و كه كنذ . اكنون ترا بيان مىبايذ كرد كه جكونه توانذ بوذ ، بر وجهى كه معقول و دلبذير بوذ ؟ .
اين بندهء كمينه عرضه داشت كه حقيقت آنست كه اين سؤال وارد و غريب و مشكل است . و لا شك جواب آن كفتن هم مشكل باشذ . حاليا آنجه در خاطر آيذ ، عرضه دارم . و آن جنانست كه البتّه بموجبى كه باذشاه اسلام خلّد ملكه ميفرمايذ : فيض ، بىفيّاض و فيّاض ، بىفيض نتوانذ بوذ . لا جرم بايذ كه همواره از حقّ تعالى فيض صادر كردذ و هر جند حديث نبوى است كه فرموذه : « فرغ اللّه من الحلق و الخلق و الرّزق و الاجل » . و حقّ تعالى فرموذه :
« خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوى عَلَى الْعَرْشِ »
« 1 » و عبارت از سبب روز عطله كه از كار فارغ شذه باشند ، لكن به حكم
« كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ »
« 2 » بايذ كه همواره صادرات بطريق فيض ازو صادر كردذ . و اين بنده كيفيّت اين معنى بشرح و بسط در رسالهء فيض و فياض كه در كتاب لطايف كه از مصنّفات اين ضعيف است ياذ كرده . جون خواهند كه بحقيقت آن برسند از آنجا مطالعه كنند ، تا اين معانى با فوايد ديكر از آنجا معلوم كردذ و بموجبى كه كفتهاند كه : « نه فيض كسستست و نه فيّاض بخيل » ، هركز نشايذ كه فيض منقطع شوذ ، تا همواره به حكم
« كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ »
هامش
( 1 ) - الاعراف ( 7 ) : 54
( 2 ) - الرحمن ( 55 ) : 29