و آنجه رسول عليه الصّلاة و السّلم فرموذه كه : « من فسّر القرآن برأيه فقد كفر » ، يك وجه اين معنى توانذ بوذ ، و جون آن نقل در كتب بسيار هست ، در حال كه خواهند كه نقل و روايت كنند . آن كتب معتبر كه در آن باب نوشتهاند بردارند ، و از آنجا نقل مىكنند ، و مىكويند ، و كم و بيش نشايذ كفتن . جه نقل همه يكى توانذ بوذ .
امّا آنجه بحقايق معانى آن تعلّق دارذ ، به حكم آيت :
« يَهْدِي اللَّهُ لِنُورِهِ مَنْ يَشاءُ »
« 1 » ، بنورى كه حقّ تعالى بمجتهدان بخشيذه ، و ايشان را حقّ تعالى
« وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ »
« 2 » خوانده ، و اولو الالباب آن را بدانند . و ديكران كه حقّ تعالى آن نور بذيشان نداذه ، اكر نيز بسيار كتب خوانند ، و سعى نمايند ، ادراك آن نتوانند كردن ، و در آن شروع و تصرّفى نداشته باشند . و حق تعالى مىفرمايذ كه :
« وَ مَنْ لَمْ يَجْعَلِ اللَّهُ لَهُ نُوراً فَما لَهُ مِنْ نُورٍ »
« 3 » . ، شعر :
كس بسته در تو باز نتوانذ كرد * ور باز بوذ فراز نتوانذ كرد
هر بشّه كه از نور تو برواز كنذ * صيدى كنذ او كه باز نتوانذ كرد
و اكر كسى را از آن دو قسم حظّى اوفر داذه باشند « نور على نور » توانذ بوذ ، و مصدّق اين معانى آنست كه نبى عليه الصّلاة و السّلم به حضرت حقّ تعالى مناجات كرده و عمّ زاذهء خوذ را عبد اللّه بن عبّاس كه اوّلين مفسّر كلام اللّه او بوذه ، دعا مىكنذ كه : « اللّهمّ فقّهه فى الدّين و علّمه التّأويل » . و هر جه يافت از بركت دعاء رسول عليه الصّلاة و السّلم يافت . اكر آن علم در مدارس مىبايست آموختن فحسب ، خوذ فرموذى تا بيش معلّمى و مفسّرى ديكر رفتى و بياموختى ، نفرموذ ، بلك حوالت تعليم او با حضرت بىنياز كرد . جه حقّ تعالى به حكم آيت :
« إِنَّ اللَّهَ يَفْعَلُ ما يَشاءُ »
« 4 » ، و آيت :
« إِنَّ اللَّهَ يَحْكُمُ ما يُرِيدُ »
« 5 » نور هدايتى در آن باب بذو بخشيذه
هامش
( 1 ) - النور ( 24 ) : 35
( 2 ) - آل عمران ( 3 ) : 7
( 3 ) - النور ( 24 ) : 40
( 4 ) - الحج ( 22 ) : 18
( 5 ) - المائده ( 5 ) : 1