تنبيه برو كنند .
سوم : آنكه وقتى كه قرآن در آن نازل شذه ، معظم و مرفوع كردانيذه ، و روايت است از جبرئيل عليه السّلم كه جمله قرآن را در شب قدر از لوح محفوظ به آسمان دنيا آورده و املا كرده بر بيغمبران . و بعد از آن بر بيغمبر ما محمّد مصطفى صلى اللّه عليه و آله و سلّم فرو آورده ، در مدّت بيست و سه سال .
و از شعبى مرويست كه معنى آن سخن آنست كه ما ابتدا بفروفرستاذن اين كتاب كرديم در شب قدر ، لكن در آن اختلاف كردهاند . و اكثر علما بر آنند كه آن شب در عشر آخر رمضانست ، و در شبهاء طاق است . و اكثر نيز بر آنند كه شب بيست و هفتم است .
و شايذ بوذ كه غرض در اخفاء آن شب آنست كه تمامت شبهاء عشر آخر زنده دارند ، طلب موافقت آن شب را ، و عبادت بيشتر شوذ و ثواب مضاعف كردذ و نيز تا مردم توكّل بر آن نكنند كه جون آن شب ظاهر شوذ ، فضل و بركت در آن شب باشذ و بس . و در شبهاء ديكر كه غير آن شب باشذ تفريط در معصيت كنند ، و معنى شب قدر آنست كه در آن شب تقدير كارها كنند ، و قضاء حوايج . جنانكه مىفرمايذ كه :
« فِيها يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ »
« 1 » .
و كفتهاند شب قدر از براء آن مىكويند كه در آن خطر و شرفست بر تمامت شبها
« وَ ما أَدْراكَ ما لَيْلَةُ الْقَدْرِ »
« 2 » . يعنى درايت و فهم مردم بغايت فضل و منتهاء علوّ قدر آن نرسذ . بعد از آن بيان مىكنذ كه آن بهتر از هزار ماهست . و سبب بلندى و تعظيم و تفضيل آن تا اين غايت آنست كى در آن شب ، مصالح دينى كه ياذ كرده شذ يافت ميشوذ ، مانند تنزّل ملايكه و روح ، « 3 » يعنى جبرئيل ، و فضل هر كارى و تخصيص به هزار ماه از براء آنست كه رسول ، صلّى اللّه عليه و سلّم ، مردى را از بنى اسرائيل ياذ كرد كه هزار ماه در راه خداى تعالى سلاحها بوشيذه بوذ ، و همه جماعت مؤمنان از آن در تعجّب ماندند و عملهاء ايشان در جشم ايشان عظيم كم نموذ ، و خوذ را بعجز و تقصير نسبت كردند . حق سبحانه و تعالى شبى بامّت محمّد [ 127 ] صلى اللّه عليه و سلّم داذ و كرامت فرموذ كه آن شب ، بهتر و شريفتر و عزيزتر از
هامش
( 1 ) - الدخان ( 44 ) : 4
( 2 ) - القدر ( 97 ) : 2
( 3 ) - ايضا : 4