بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
ربّ وفّق
الباب الثالث
408 -
حفّت الجنّة بالمكاره و حفّت النّار بالشّهوات .
( 1 ) گرد بر گرد بهشت رنج و بليّت است « 1 » و گرد بر گرد دوزخ راحت و آسايش است .
آوردهاند كه : چون خداى تعالى بهشت بيافريد و دوزخ بيافريد جبرئيل را عليه السّلام فرمود تا بنظاره شود چون در بهشت شد چندان انواع راحت و كرامت ديد گفت : هيچ كس از اينجا باز نايستد و همه كس اختيار اينجا كند « 2 » و چون در دوزخ شد آن چندان عذاب و نكال ديد گفت : كسى كه وصف اينجا بشنود بدينجا نيايد و هيچ اختيار اينجا نكند ، پس خداى تعالى طريق بهشت ببلا و محنت بياراست و طريق دوزخ براحت و لذّات بياراست ، جبرئيل عليه السّلام چون چنان ديد گفت : دريغا كه اگر كسى خواهد كه اين راه سپرد تا مردى مرد « 3 » نباشد نتواند كه اين راه سپرد .
بدان كه اين همه مجاز است كه راه بهشت و دوزخ بر حقيقت افعال بندگانست هر آنچه طاعت و شكستن « 4 » [ نفس ] « 5 » بود راه بهشت باشد و هر آنچه هوى و مراد يافتن بود راه دوزخ بود لا جرم ميل هر كسى « 6 » بدين باشد . و دانائى گويد كه :
هامش
( 1 ) در نسخهء قديم « نايابست » و در نسخهء دانشگاه : « نايابيستست » و شايد « نايابش » و يا « نابابيست » باشد در هر صورت تصحيح نظريست كه بقرينهء لفظ « بلا » در شرح حديث تصحيح شد ( رجوع شود بسطر 6 شرح حديث حاضر ) .
( 2 ) در نسخهء ديگر : « كنند » .
( 3 ) « مردى مرد » يعنى مرد كامل فهميده .
( 4 ) در نسخهء ديگر : « شكستگى » .
( 5 ) كلمهء « نفس » در نسخهء قديم نيست .
( 6 ) در نسخهء ديگر : « هر كس » .