پسر ملك عجم ساسان قال اللَّه تعالى :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَ الْمَيْسِرُ وَ الْأَنْصابُ وَ الْأَزْلامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ
« 1 » .
بدرستى كه خمر خوردن و قماربازيدن و بت پرستيدن و قرعه گردانيدن جمله رجس است و پليد و از عمل شيطان پس بپرهيزيد تا باشد رستگار شويد و ميخواهد شيطان كه بسبب اين فتنه انگيزد و شما را از خداى تعالى باز دارد . و بنزديك آل رسول عليهم السّلام ميان شطرنج و نرد هيچ فرقى نيست و هر دو قمار بود و آوردهاند كه هر كه در شطرنج نگرد همچنان باشد كه در فرج مادر مىنگرد چون نگرنده را حال اين بود پس با زنده را حالش چون باشد ؟ و حضرت أمير المؤمنين عليه السّلام با قنبر رحمة اللَّه عليه در محلّهء از محلّتهاى كوفه ميرفت تنى چند را ديد كه شطرنج مىباختند ايشان را همان گفت كه ابراهيم خليل عليه السّلام گفت بتپرستان را كه :
ما هذِهِ التَّماثِيلُ الَّتِي أَنْتُمْ لَها عاكِفُونَ
« 2 » پس قنبر را فرمود تا درّه « 3 » بديشان در نهاد و جمله را از شهر بيرون كرد و انگشترىبازيدن و آنچه بدين ماند جمله قمار بود و كس باشد كه بدان مستحقّ عقاب شود .
401 -
من نزل على قوم فلا يصومنّ تطوّعا الّا باذنهم .
هامش
( 1 ) آيهء 90 سورهء مباركهء « مائده » است و آيهء بعد از آن اين است :إِنَّما يُرِيدُ الشَّيْطانُ أَنْ يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَداوَةَ وَ الْبَغْضاءَ فِي الْخَمْرِ وَ الْمَيْسِرِ وَ يَصُدَّكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَ عَنِ الصَّلاةِ فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ.
واعظ قزوينى ( ره ) در ابواب الجنان نسبت به آن چنين گفته : « بر عارفان طريق سخن گذارى و جرعه كشان بادهء هشيارى ظاهرست كه خداى تعالى در اين آيهء سراپا هدايه چقدر مبالغه و تأكيد در مذمّت شراب پليد به كار برده ؛ زيرا كه جمله را مصدّر بلفظ « انّما » كرده ، و شراب را « رجس » خوانده ، و از « عمل شيطان » شمرده ، و اهل اجتناب از آن را برستگارى اميدوار ساخته ، و بار ديگر ذكر آن را با قمار اعاده كرده ، و مفاسد دينى و دنيوى آن را بيان فرموده ، ديگر بار بطريق استفهام كه ابلغ از تصريح است از آن نهى كرده ، و از همه بالاتر اينكه شراب را قرين بتان ساخته و در يك جا ذكر فرموده است » .
( 2 ) ذيل آيهء 52 سورة الأنبياء و صدر آن اينست :إِذْ قالَ لِأَبِيهِ وَ قَوْمِهِ.
( 3 ) درّه بكسر دال مهمله و فتح راء مهملهء مشدّده بمعنى تازيانه و آلت زدن است .