و گوسفند و گاو ايشان را روغن و شير و گوشت انعام كرد ، و بعضى را درويشى داد و ايشان را صيد كردن و آهو گرفتن حلال كرد و ليكن دام كردن در راه چراگاهشان و در كنار آبهايشان بيرون از شرع بود و هر كه چنين كند بزه كار گردد ، و چون صيد از بهر اين مباح بود كه گفته آمد بدانستيم كه هر كه با لهو و طرب بصيد شود مسرف و گناهكار بود ، و چرغ « 1 » و باز و يوز بدعت بود پس هر چه مرغان گيرند و در خورد ايشان دهند ايشان ظالم و عاصى باشند و ابو ذر رحمة اللَّه عليه بوقت آنكه گنجشك بچه آوردى زر برگرفتى و در محلّتها ميگرديدى هر كجا كه گنجشك بچهء ديدى در دست كودكى ؛ بخريدى و رها كردى . و هر جانورى را كه راحتى برسانى ثواب يا بى اگر بندهء مورچهء بنا حق بكشد روز قيامت درماند و جوابش بايد داد ، پس مكلّف بايد كه در همه وقتى بيدار و هشيار گردد بيت :
ميازار مورى كه روزى كشست « 2 » * كه جان دارد و جان شيرين خوشست
پسندى و همداستانى كنى * كه جان دارى و جان ستانى كنى « 3 »
و چون بكشتن مورچهء كه كمترين جانوران است بنده بدان گرفتار شود پس آنكه مؤمنى را بكشد بىگناه حالش چگونه باشد خاصّه از آن مؤمن معصوم حجّت خداى تعالى و يكى از كشندگان امام مظلوم حسين بن علىّ بن ابى طالب عليهم السلام نزديك عالمى شد و پرسيد كه شايد كه شخصى مگسى را بكشد ؟ مرد عالم گفت كه : اين ملعون را نگريد كه جگر گوشهء پيغمبر را بكشته است و به چيزى ندارد و بر كشتن مگسى ترس مينمايد . . ! و حضرت مصطفى عليه السّلام ميفرمايد كه در دوزخ جايى است كه آن مأواى و مسكن كشندگان حسين علىّ عليهما السّلام است يعنى از عظيمى و سختى عذاب
هامش
( 1 ) در نسخهء ديگر : « چرخ » ؛ در برهان قاطع گفته : « چرغ بفتح اول و سكون ثانى و غين نقطهدار جانوريست شكارى مشهور و معروف از جنس سياه چشم و عربى آن صقر است » و نيز گفته : « چرخ نام پرندهايست شكارى و به اين معنى با غين نقطهدار هم آمده است » .
( 2 ) معروف در اين شعر آنست كه : « دانه كش است » نه آنكه : « روزى كش است » .
( 3 ) اين بيت در نسخهء قديم ياد نشده است .