شركت قهري : شركت قهري جايى است كه شراكت با اختيار خود انسان صورت نگرفته باشد ؛ بلكه وقوع آن به طور قهري باشد ، مانند مورد ارث يا آميخته شدن دو مال بدون قصد وارادهء شركا 9 - - ) شركت ) .
آزادى قهري : چنانچه شخصي پدر ، مادر ، جد ، جده ، أولاد يا نوههاى خود را كه بردهاند ، بخرد ، به مجرد خريدن ، به طور قهري آزاد مىشوند .
آزاد كردن بخشي از برده از سوى مولا ، بنابر قول مشهور ، به طور قهري موجب آزادى همهء برده مىشود . همچنين اگر مولا گوش يا بيني ويا عضوى ديگر از اعضاى بردهء خود را ببرد ، بنابر مشهور ، برده به طور قهري آزاد مىشود . ابتلاى برده به كورى ، خوره وزمينگيرى سبب آزادى قهري أو مىشود . همچنين اگر برده قبل از مولايش مسلمان شود واز قلمرو كفر به قلمرو اسلام درآيد ، به طور قهري آزاد مىگردد 10 - - ) آزادى ) .
ملكيت قهري : از أسباب ملكيت ، سبب قهري است ، مانند انتقال تركهء ميّت به ورثهء أو به سبب فوت وى يا انتقال أموال مرتد به ورثهء أو به سبب ارتداد . 11
بطلان قهري عقد : بطلان عقد ، گاه اختياري است كه با فسخ يكى از دو طرف عقد يا اقاله ( - - ) اقاله ) صورت مىگيرد وگاه قهري ، مانند مرگ مالك يا عامل در مضاربه كه موجب بطلان عقد مضاربه مىشود 12 - - ) مضاربه ) وخارج شدن زمين از حيّز انتفاع كه موجب بطلان عقد مزارعه مىگردد 13 - - ) مزارعه ) .
ولايت قهري : ولايتي كه شارع مقدس به شخصي عطا مىكند ، مانند ولايت پدر وجدّ پدرى بر فرزندان خود ، ولايت قهري است 14 - - ) ولايت ) .
هامش
( 1 ) . لسان العرب ، واژهء « قهر » ؛ فرهنگ بزرگ سخن ، واژهء « قهري »
( 2 ) . مهذب الاحكام 2 / 280
( 3 ) .
العروة الوثقى 2 / 160
( 4 ) . 535 ؛ موسوعة الخوئي 14 / 502
( 5 ) . العروة الوثقى 2 / 568 ؛ موسوعة الخوئي 15 / 159
( 6 ) . غنائم الأيام 2 / 108 ؛ موسوعة الخوئي 27 / 153 ؛ تحرير الوسيلة 1 / 257
( 7 ) . المبسوط 1 / 125 - 126 ؛ مستمسك العروة 8 / 404
( 8 ) . العروة الوثقى 4 / 89 - 90 ؛ مستمسك العروة 9 / 194 ؛ موسوعة الخوئي 23 / 404
( 9 ) . العروة الوثقى 5 / 273
( 10 ) . الخلاف 6 / 368 ؛ الروضة البهية 6 / 232 ؛ جواهر الكلام 24 / 141 - 145 ؛ 34 / 152 ، 185 ، 189 و 191
( 11 ) .
تحرير الوسيلة 2 / 367 ؛ فقه الصادق 20 / 415 ؛ هدى الطالب 1 / 431
( 12 ) . مستمسك العروة 12 / 382
( 13 ) .
جواهر الكلام 27 / 7
( 14 ) . حقوق مدنى ( امامي ) 5 / 203 .