اوست ، در حالى كه قدر و قضا ، هر دو حادث و مخلوق هستند كه پس از آفرينش مشيت و اراده به صحنه مىآيند .
پس علم خدا حد و مرزى ندارد ، او مىداند كه چه خواهد كرد و چه رخ خواهد داد و دانش بشرى - هر چند فراوان و عميق باشد - از رسيدن به علم خداوند ناتوان است ، مگر آنچه را خدا خود به دو آموخته باشد . در قرآن كريم از زبان پيامبر آمده است كه :
. . . وَلَوْ كُنتُ أَعْلَمُ الْغَيْبَ لَاسْتَكْثَرْتُ مِنَ الْخَيْرِ . . . « 1 » .
« . . . اگر غيب مىدانستم خير را براى خود فراوان مىگرداندم . . . »
و فرشتگان به خداوند عزّوجلّ عرض كردند كه :
. . . لَا عِلْمَ لَنَا إِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا . . . « 2 » .
« . . . ما علمى نداريم جز آنچه تو به ما آموختى . . . »
و خداوند به ما دستور داده است به درگاهش دعا كنيم :
. . . وَقُل رَبِّ زِدْنِي عِلْماً « 3 » .
« . . . بگو ؛ خدايا ! بر علم من بيفزاى . »
و خداوند خلق را چنين توصيف مىفرمايد :
. . . وَمَا أُوتِيتُم مِّنَ الْعِلْمِ إِلَّا قَلِيلًا « 4 » .
« . . . شما از علم جز اندكى داده نشديد . »
و در دعايى منقول از امامان عليهم السلام آمده است كه : « به حق اسم عظيم اعظمت كه نزد تو پوشيده و اندوخته است و هيچ فرشتهء مقرّب و پيامبر مرسلى را بر آن آگاه نكردهاى از تو مىخواهم . . . »
هامش
( 1 ) - سورهء اعراف ، آيهء 188 .
( 2 ) - سورهء بقره ، آيهء 32 .
( 3 ) - سورهء طه ، آيهء 114 .
( 4 ) - سورهء اسراء ، آيهء 85 .