درجات متفاوته است به حسب شدت و ضعف ، و به اعتبار كمال و نقصان .
و در نزد صادق محقق از بينات است كه مراتب اشدّ و اضعف غيرمتناهى است .
به اين معنا كه هيچ مرتبه از مراتب شدت متحقق نمىباشد مگر اينكه مرتبهء ديگر در فوق آن متصور توان نمود كه اشدّ از سابق باشد تا منتهى شود به مرتبهاى كه در آن شدت و عدّت وجود و كمالات وجود ، فوق غيرمتناهى باشد به عدهء غير - متناهى ، و آن حقيقت صرفه ، و صرف حقيقت واجب الوجود بالذات است ، چنان كه در شارقات سابقه به بسط تمام به حد انكشاف آمد .
بلكه مىتوان گفت : كه در ميانهء مرتبهاى از اشدّ و مرتبهاى از اضعف نيز ، مراتب غيرمتناهيه متصور است .
مثلا : ميانهء حرارتى كه صاحب ده جزو از اجزاى حرارت است ، و حرارتى كه صاحب يازده جزو از اجزاى حرارت است ، مراتب غيرمتناهيه متصور است .
زيرا كه هر جزوى قابل تنصيف و تثليث و تربيع است و هكذا .
همچنين است نصف نصف ، و ثلث ثلث ، و ربع نصف ، و ربع ثلث و ثلث ثلث ثلث ، و هكذا هلّم جّرا ، الى غير النهايه .
و ليكن مراتب كلّيهء كشف معنوى محصور است .
جماعتى از محققين از اهل حكمت و برهان را مذهب آن است كه شش مرتبه دارد .
و مذاق جمع ديگر از ايشان آن است كه هفت مرتبه دارد . و مشروحا و مبسوطا خواهد آمد .
و مطابق اين تعيين است تعيين مراتب ايمان در احاديث اهل بيت عصمت و طهارت به شش مرتبه و هفت مرتبه ، و تعيين مراتب بطون قرآن در آن اخبار به هفت مرتبه .
و مستفاد از ساير اخبار و آثارى كه در اين باب از مشكات ولايت وارد است مختلف است .
از بعضى مستفاد مىشود كه مراتب كليهء كشف معنوى نود هزار است چنان كه
انوار جليه در كشف اسرار حقيقت علويه (فارسى) — صفحة 197
مساهمون: ملا عبد الله مدرس زنوزى
ص١٩٧