گرديد به حد ظهور و انكشاف مىيابد كه تقديس محض و تنزيه صرف در ذات اقدس مبدأ اعلى چنان كه مقتضاى براهين ساطعه و حجج نيّره و مذهب و معتقد اساطين حكما و محققين از اصحاب شريعت غرّاى اسلام و ساير شرايع حقه است به حال خود باقى است .
« من يدر ما حلت لم يخذل بصيرته * و ليس يدريه الا من له البصر »
و بسوى اين سه مرتبه از وجود اشاره است كلام بعضى از محققين عرفا « الوجود - الحق هو اللّه و الوجود المطلق فعله و المقيّد اثره » .
تمام شد كلام آن محقق ، متفطن و ملتفت و متجرد باش كه غايت غموض دارد و به خوض تام و رسوخ تمام و ذوق سليم و عقل مستقيم و تلطف از سرّ و تجرد از عقل محتاج است .
رو مجرد شو مجرد را ببين * ديدن هر چيز را شرط است اين
سبحان اللّه از غايت ظهور به غايت خفا ، و از غايت بروز غايت كمون دارد .
مىرود بىروىپوش اين آفتاب * فرط نور او است رويش را حجاب
چيست پرده پيش روى آفتاب * جز فروغ و شعشعه و تيز و تاب
ايقاظ و تنبيه
بدانكه تعبير از اين مرتبه از وجود در لسان مشكات نبوت و ولايت در سير بداياتى نزولى گاهى به رحمت واسعه است
« وَ رَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ »
« 1 » .
و گاهى به مشيّت است « خلق اللّه بالمشيّة ، و خلق المشية بنفسها » .
و گاهى به نور است « اول ما خلق اللّه نورى » .
و گاهى به عرش است
« الرَّحْمنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوى »
« 2 » .
و گاهى به امر است
« ما أَمْرُنا إِلَّا واحِدَةٌ »
« 3 » .
و گاهى به صنع است « نحن صنايع اللّه و الخلق بعد صنايع لنا » .
زيرا كه مقام ايشان مقام ولايت مطلقه است ؛ كه محيط به همهء مراتب است .
و گاهى به يد مبسوط است « و انا يد اللّه المبسوطة على عباده بالمغفرة و الرحمة » .
هامش
( 1 ) . سورهء اعراف ( 7 ) ، آيهء 156 .
( 2 ) . سورهء طه ( 20 ) ، آيهء 5 .
( 3 ) . سوره قمر ( 54 ) ، آيه 50