اشارة
از بيانات گذشته ظاهر گرديد كه وجودات مجعولات بالذات را در مرتبهء ذات حقيقى جز تعلق و ارتباط و جلوه و ظهور و لمعه و فرعيت محضه و تبعيت صرفه نسبت به جاعل بالذات نباشد . و هم از بيانات گذشته منكشف شد كه اين مرتبه از وجود يعنى وجود لا به شرط جهت ارتباط بالذات وجودات مقيدهء محدوده و ارتباط بالعرض و ماهيات بود به حق اول - تبارك و
اشاره به اينكه وجودات امكانيه را ذاتى جز ارتباط به جعل بالذات نباشد
تعالى - و جهت توجه او بود ، به افاضه و ايجاد نسبت به اشياء و از اين جهت ( 402 ) تعبير كنند از او گاهى به وجه و گاهى به ظهور ، و گاهى به قيوميّت مطلقه ، و گاهى به مشيّت ثانيه ، و گاهى به فعل اطلاقى ، و گاهى به ارادهء فعليّت ، و گاهى به ابداع ، و گاهى به صفت جامعهء اضافيّه ، و گاهى به امر ، و گاهى به برزخ البرازخ ، و گاهى به رحمت واسعه ، و گاهى به كلمهء كن ، و گاهى به نسبت سوائيّه ، و گاهى به عرض هويت ، و گاهى به مقام استوى ، و گاهى به فيض مقدس ، و گاهى به وجود عام امكانى و غير اينها از تعبيرات ديگر كه جمله از اين جهت باشد كه اين مرتبه از وجود جهت ارتباط اشياء بود به حق اوّل - جل جلاله - و او را حقيقتى جز ربط وجودى و فقر ذاتى به حق اول و اشراق و افاضه و ايجاد و قيوميّت نسبت به اشياء نبود ، زيرا كه مناسبت هريك از اين تعبيرات با او خالى از يكى از اين دو نسبت نباشد ، و در صحيفهء الهيّه قول خداوند تبارك و تعالى :
رَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ
إِنَّما أَمْرُهُ إِذا أَرادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ
وَ ما أَمْرُنا إِلَّا واحِدَةٌ كَلَمْحٍ