نظر آيت الله بروجردى و نقد آن
آيت الله بروجردى ( قدس سره ) در پايان بحث اصولى خويش در باب " إجزاء " سخنى دارند كه به مسأله تفويض اشاره دارد .
ايشان در اين بحث تصريح مىكنند كه نتيجه قبول " إجزاء " قبول يك نوع نظريه تصويب است ، و چنين تصويبى باطل نيست .
ايشان پس از طرح اين مسأله كه مشهور است بطلان تصويب اجماعى مىباشد ، مىفرمايد : « إنّها مسئلة عقلية لا شرعية تعبدية يستند فيها إلى الإجماع ، وإن الإجماع المدعى فيها هو إجماع المتكلمين من الإمامية بما هم متكلمون ، لا إجماع الفقهاء والمحدثين الذى هو حجة من الحجج الفقهية . . . » « 1 » .
سپس عباراتى از شيخ طوسى ( قدس سره ) نقل مىكند كه نشان مىدهد اجماع ذكر شده اجماعى كلامى بر پايه عقل و انديشه متكلمين است ، و مسأله اى شرعى كه از معصومين ( عليهم السلام ) رسيده باشد ، نيست .
بنابراين ، ايشان نيز مثل صاحب جواهر معتقد است كه خداى متعال به همان كه حضرات معصومين ( عليهم السلام ) بيان مىكنند حكم مىكند .
البته سخن ايشان را مىتوان به گونه ديگرى هم توجيه كرد ؛ و آن اينكه ايشان عقيده دارند احكام واقعى خداوند از سوى حضرات معصومين ( عليهم السلام ) گسترش و توسعه مىيابد ؛ يعنى خداى متعال حكمى را تشريع فرموده و حضرت رسول ( ص ) آن را توسعه داده است . اينگونه تصويب در احكام شرعى غير از تصويب مشهور در علم كلام است .
در واقع دو گونه تصويب قابل تصور است :
هامش
( 1 ) - نهاية الأصول ، ص 140 ، تذنيبان ، الثانى ، چاپ اول .