كافران كه به خدا دروغ بندند ، و بيشترشان خرد نمىورزند .
اشاره به كافرانى است كه در آن عهد ، بر خدا دروغ مىبستند ، از قبيل گفتارشان دربارهء عبادت بتان :
« ما نَعْبُدُهُمْ إِلَّا لِيُقَرِّبُونا إِلَى اللَّهِ زُلْفى »
« 1 » .
بتان را نمىپرستيم مگر به جهت آنكه ما را به خدا نزديك كنند .
لذا خداوند ، اينان را با عنوان « كاذب كفّار » ياد مىكند .
يا اينكه گويد :
ما تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِهِ إِلَّا أَسْماءً سَمَّيْتُمُوها أَنْتُمْ وَ آباؤُكُمْ ما أَنْزَلَ اللَّهُ بِها مِنْ سُلْطانٍ »
« 2 » .
آنچه را مىپرستيد ، خود چنين نامهايى روى آنها گذاردهايد ، و هرگز خداوند دليلى بر آن نازل نكرده .
و نيز آيهء :
« أَ رَأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلهَهُ هَواهُ أَ فَأَنْتَ تَكُونُ عَلَيْهِ وَكِيلًا . أَمْ تَحْسَبُ أَنَّ أَكْثَرَهُمْ يَسْمَعُونَ أَوْ يَعْقِلُونَ إِنْ هُمْ إِلَّا كَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ سَبِيلًا »
« 3 » .
آنكه هوسش خداى خود قرار داده ، آيا تو مىتوانى عهدهدار او باشى ، يا گماندارى كه بيشترشان مىشنوند يا خرد مىورزند . اينان در بىخردى همچون چارپايانند ، بلكه گمراهترند .
پر روشن است كه آيات ياد شده ، به گروه و افراد خاصّى نظر دارد ، كه راه بىخردى را پيش گرفته بودند .
البته اين نكته پوشيده نباشد ، كه همين آيات ناظر به موارد خاصّ - حامل پيام است ، كه بطن قرآن را تشكيل مىدهد . و با توجه به علل و اسباب گمراهى افراد مورد نظر ، و جهت نكوهش قرآن از آنان ، پيام آيه روشن مىشود . و گر نه حكايتى بيش نبود .
پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله فرموده : « ما من آيهء فى القرآن إلّا و لها ظهر و بطن » .
تمامى آيات قرآنى ، داراى ظاهر و باطنى هستند .
هامش
( 1 ) زمر 39 : 3 .
( 2 ) يوسف 12 : 40 .
( 3 ) . فرقان 25 : 44 .