از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله شنيدم كه مىفرمود : " اگر متصديان زمام دين ، اهلش باشند ، بر دين نگران مباشيد ؛ اما بر دين بگرييد آنگاه كه غير اهل دين متصدى دين شوند " [ و اكنون بايد بر دين گريست كه افرادى چون تو متولّى دين شدهاند ] » « 1 » .
2 . مناظرهء منصور و مالك : روزى منصور دوانقى در مسجد پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله ، نزديك به قبر شريف با مالك مناظره مىكرد . منصور - كه خليفه بود - در مناظره صدايش را بلند كرد . مالك به او گفت : « در اين مسجد صدايت را بلند نكن ، [ زيرا در حضور پيغمبرى ] همانا خداوند فرمود :
لا تَرْفَعُوا أَصْواتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ وَ لا تَجْهَرُوا لَهُ بِالْقَوْلِ كَجَهْرِ بَعْضِكُمْ لِبَعْضٍ أَنْ تَحْبَطَ أَعْمالُكُمْ وَ أَنْتُمْ لا تَشْعُرُونَ
« 2 » . خدا گروهى را كه در محضر پيامبر صدايشان را پايين مىآورند مدح كرده :
إِنَّ الَّذِينَ يَغُضُّونَ أَصْواتَهُمْ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ أُولئِكَ الَّذِينَ امْتَحَنَ اللَّهُ قُلُوبَهُمْ لِلتَّقْوى لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَ أَجْرٌ عَظِيمٌ
« 3 » و گروهى را كه از پشت خانهء پيامبر او را صدا مىزدند ، نكوهش كرده است :
إِنَّ الَّذِينَ يُنادُونَكَ مِنْ وَراءِ الْحُجُراتِ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْقِلُونَ
« 4 » . همانا حرمت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله پس از وفاتش همانند حرمت او در زمان حياتش است » .
منصور از سخنان مالك جا خورد و از او پرسيد : « در اين مسجد رو به قبله بايستم و دعا كنم يا رو كنم به پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله ؟ »
مالك گفت : « و براى چه از پيغمبر رويت را برگردانى ؟ و حالآنكه او وسيلهء تو به
هامش
( 1 ) . المستدرك على الصحيحين ، ج 4 ، ص 515 ؛ مسند احمد بن حنبل ، ج 5 ، ص 422 .
مستدرك كتابى است كه رواياتى كه صحيح بخارى و صحيح مسلم ذكر نكردهاند جمعآورى كرده است . خود حاكم مىگويد اين روايت صحيح السند است و ذهبى نيز در حاشيهاى كه زده است ، نوشته است اين روايت صحيح است .
( 2 ) . « اى كسانى كه ايمان آوردهايد ، صدايتان را بلندتر از صداى پيامبر مكنيد ، و همچنان كه بعضى از شما با بعضى ديگر بلند سخن مىگوييد ، با او به صداى بلند سخن مگوييد ، مبادا بىآنكه بدانيد اعمالتان تباه شود » . حجرات ، 2 .
( 3 ) . « كسانى كه نزد پيامبر خدا صدايشان را فرو مىكشند ، همان كسانند كه خدا دلهايشان را براى پرهيزكارى امتحان كرده است ؛ آنان را آمرزش و پاداشى بزرگ است » . حجرات ، 3 .
( 4 ) . « كسانى كه تو را از پشت اتاقها [ ى خانهء تو ] به فرياد مىخوانند ، بيشترشان نمىفهمند » . حجرات ، 4 .