تشريع در دوران امامان معصوم عليهم السّلام
پس از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله مقام تشريع پيامبر ، به امامان معصوم عليهم السّلام انتقال يافت و آنها نيز ولايت تشريع داشتند .
امامان معصوم همانند پيامبر ، داراى بينشى گسترده بودند كه مفاسد و مصالح واقعى را براى هميشه مىديدند و طبق اين بينش احكامى را وضع مىكردند ؛ ازاينرو فقهاى بزرگ ، سخنان امامان معصوم عليهم السّلام را همانند سخنان حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله ، مصدر و منبع مىدانند .
تفاوت امامان معصوم با پيامبر اين است كه بينش پيامبر صلّى اللّه عليه و آله پشتوانهء وحى دارد و پيامبر تعليميافتهء دست خداست ، ولى پشتوانهء بينش امامان معصوم ، ودايع نبوتى است كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله به حضرت على عليه السّلام سپرد . در حقيقت امامان معصوم وارث علم پيامبر هستند و اگر پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله شاگرد مكتب وحى است ، امامان معصوم عليهم السّلام شاگرد مكتب نبوتند .
در اين زمينه روايتهاى بسيارى وجود دارد كه به برخى از آنها اشاره مىكنيم :
1 . پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله به مولا امير مؤمنان عليه السّلام مىگفتند : « إنّك تسمع ما أسمع و ترى ما أرى ، إلّا أنك لست بنبيّ » « 1 » ؛ « تو [ به مرتبهاى از بصيرت رسيدهاى ] كه آنچه را من مىشنوم ، مىشنوى و آنچه من مىبينم ، تو مىبينى ، تنها تو پيامبر نيستى » .
اگر كسى مصالح و مفاسد واقعى را مانند پيامبر ببيند ، مىتواند احكام را طبق ملاكهاى واقعى تشريع كند .
2 . امام صادق عليه السّلام : « خداوند پيغمبرش را تربيت كرد تا او به كمالات عقلانى رسيد ، آنگاه امر دين را به او تفويض كرد و فرمود : " آنچه را پيامبر دستور مىدهد پيروى كنيد " . هرآنچه خداوند به پيامبرش تفويض كرده ، به ما [ نيز ] واگذار كرده است » « 2 » .
هامش
( 1 ) . نهج البلاغه ، خطبهء قاصعه .
( 2 ) . بحار ، ج 25 ، ص 332 .