از لغت هذيل : 1 . رجز : عذاب ( مدثّر 74 : 5 ) ؛ 2 . صلدا : نقيا ( بقره 2 : 264 ) ؛ 3 .
مدرارا : متتابعا ( انعام 6 : 6 ) ؛ 4 . فرقانا : مخرجا ( أنبيا 21 : 48 ) ؛ 5 . عيلة : فاقة ( توبه 9 : 28 ) ؛ 6 . وليجة : بطانة ( توبه 9 : 16 ) ؛ 7 . أجداث : قبور ( يس 36 : 51 ) ؛ 8 . ذنوبا :
عذابا ( ذاريات 51 : 59 ) ؛ 9 . دسر : مسامير ( قمر 54 : 13 ) ؛ 10 . واجفه : خائفه ( نازعات 79 : 8 ) ؛ 11 . مسغبة : مجاعة ( بلد 90 : 14 ) ؛ از لغت حمير : 1 . سقاية : اناء ( يوسف 12 : 70 ) ؛ 2 . مسنون : منتن ( حجر 15 : 26 ) ؛ 3 . صرح : بيت ( نمل 27 : 43 ) ؛ 4 . وبيلا : شديدا ( مزّمّل 73 : 16 ) ؛ از لغت جرهم : 1 . محسور : منقطع ( اسراء 17 : 29 ) ؛ 2 . حدب : جانب ( أنبيا 21 : 96 ) ؛ 3 . ودق : مطر ( نور 24 : 43 ) ؛ 4 . ينسلون : يخرجون ( أنبيا 21 : 96 ) ؛ 5 . حبك :
طرائق ( ذاريات 51 : 7 ) « 1 » .
واژههاى غير عربى
در لغت عرب واژههايى وجود دارد كه ريشهء عربى ندارند واز لغتهاى مجاور گرفته شده است ، واين يك امر طبيعي به شمار مىرود ودر تمامى زبانهاى زنده وگذشته بر اثر مجاورت ورفت وآمدها ، لغات نيز دادوستد مىشدند .
البتة شكل واژههاى أجنبي همواره با تغييراتى مواجه مىشده است وبه مرور زمان رنگ وبوى لغت ميزبان را به خود مىگرفته وهمساز آن لغت مىگرديده است « 2 » . به اينگونه تغييرات در واژههاى بىگانه اصطلاحا « معرّب » - عربى شده - مىگويند . در اين زمينه كتابهاى فراوانى نوشته شده ؛ از جمله به كتاب « المعرّب » نوشتهء أبو منصور جواليقى ، موهوب بن أحمد بن محمد ( متوفاى 540 ) مىتوان اشاره كرد . اين كتاب بيشتر به واژههاى فارسي تعريب شده پرداخته واينگونه كلمات را در اشعار أصيل عربى آورده است . أخيرا اينگونه واژههاى واردشده را « دخيل » - داخل شده - گويند ودر المنجد ، اين اصطلاح زياد به كار رفته است . در اين مورد گفته مىشود : « والكلمة من الدخيل ؛ اين كلمه از كلمات
هامش
( 1 ) براي مزيد اطلاع به « الاتقان » ، ج 2 ، ص 104 - 89 ، نوع 37 ، ونيز التمهيد ، ج 5 ، ص 130 - 108 رجوع كنيد .
( 2 ) مانند : لجام : دهانهء أسب ، كه در أصل لگام بوده . جناح : كه در أصل گناه بوده . ديباج : ديبا . فالوذج : پالوده .