تخطي إلى المحتوى الرئيسي

علوم قرآنى (فارسى) — صفحة 319

مساهمون:

ص٣١٩
اكنون در دسترس است وبا ضميمهء تحقيق دكتر عبد اللّه محمود شحاته به سال 1975 م به چاپ رسيده است . پس از وى افراد ديگرى نيز در اين مسير گام نهاده‌اند . به گفتهء جلال الدين سيوطى ، أبو الفرج ( متوفاى 597 ) ، واعظ ومحدّث ومفسر معروف وابن دامغانى وأبو الحسين محمد بن عبد الصمد مصرى وابن فارس وديگران ، در اين زمينه كتاب‌هايى نوشته‌اند ؛ كه كتاب ابن فارس در اختيار جلال الدين سيوطى بوده ودر كتاب « اتقان » از آن نقل كرده است . عمده‌ترين كتاب در دست در اين زمينه كتاب « وجوه ونظائر » نوشتهء أبو الفضل حبيش بن إبراهيم تفليسى ( متوفاى حدود سال 600 ) است . اين كتاب به فارسي نگاشته شده ودكتر مهدى محقق آن را تحقيق نموده در اختيار خوانندگان قرار داده است . اين كتاب در واقع ، تكميل‌شدهء كتاب مقاتل ابن سليمان است . مؤلف ابتدأ به عربى بر آن افزوده سپس با اضافاتى آن را به فارسي درآورده است . خود چنين گويد : « چون از تصنيف كتاب « بيان التصريف » بپرداختم ، نگاه كردم به كتاب « وجوه القرآن » كه مقاتل بن سليمان رحمه اللّه به تازى ساخته بود بسيار كلمت را از أسماء وافعال وحروف كه أو شرح آن ، دو وجه يا سه وجه بيان كرده بود ، در كتاب تفسير أبو الحسين ثعلبى رحمه اللّه هر كلمتي را چهار وپنج وجه موجود يافتم وبسيار كلمت را كه أو سه وچهار وجه گفته بود ، در تفسير ثعلبى هريك را شش وهفت وجه معنى يافتم . وبسيار كلمت را وجوه فروگذاشته بود . ونيز ترتيب كتاب نه بر طريقي نهاده بود كه استخراج آن چه طلب كنند به وقت حاجت شرح وجوه آن كلمت را به زودى بيابند . پس چون أحوال كتاب وى بدين صفت ديدم خواستم كه در وجوه قرآن كتابي سازم كامل ومفيد كه آنچه در كتاب ثعلبى وتفسير سورآبادى وتفسير نقاش وتفسير شاپور وتفسير واضح ودر كتاب مشكل ( ابن ) قتيبة وكتاب غريب القرآن عزيرى در وجوه قرآن بيان كرده است ، بر طريق اختصار آن جمله در كتابم موجود باشد . . . وبر وسع طاقت شرح وجوه هر كلمتي را به پارسى واضح بيان كردم وهر
هامش
( متوفاى 350 ) ؛ 15 . أبو عبد اللّه محمد بن يوسف كفرطابى ( متوفاى 453 ) . ر . ك : مقدمهء كتاب « وجوه القرآن » حبيش تفليسى ، تحقيق دكتر مهدى محقق ، ص 22 - 21 .