تاكتيكى ومرحلهاى را ايفا مىكنند ، لذا همچنان باب نسخ در احكام قرآن باز است .
گويند : اعتقاد به استمرار نسخ براي خيلىها واقعا امرى دشوار است . اين دشوارى نشاندهندهء يك محافظهكارى ويران كنندهاى است كه طي قرنها سكون وتحجّر بر انديشه وايدئولوژى اسلامى عارض شده است . اينان گمان مىكنند كه اگر معتقد به استمرار نسخ باشند عظمت وتقدّس قرآن خدشهدار مىگردد در حالي كه با اين موضعگيرىها ، عظمت قرآن نفى مىشود وشايستهء قرار گرفتن در موزهء آثار باستانى مىشود . . . « 1 » .
اين نظريّه ، أصول وقواعد شريعت وفروع متفرعهء بر آن را ، به جاى محكمات ومتشابهات قرآن گرفته است .
شريعت اسلام داراى أصولي ثابت ونامتغير است كه به نام « قواعد » خوانده مىشوند . تمام احكام فرعى كه با شرايط متحول زمان ومكان قابل تغيير وتبديل است بر آن أصول ثابت متفرع مىباشند . يك فقيه آگاه به أحوال وأوضاع زمانه مىبايست جريانات سياسي ، اقتصادى واجتماعي حاضر را از ديدگاه آن قواعد ارزيابى كند ، صحت وسقم ، سالم وفاسد بودن آنها را بر وفق همان أصول ودر چارچوب همان قواعد وپايهها بررسى نموده وتشخيص دهد . اين تحول بر أساس مقتضيات زمان وناشى از اجتهاد است وبه نسخ آيات ربطى ندارد ، زيرا نسخ در احكام كلى است نه در فروع وجزئيات متفرّعه . علاوة ، اين تغيير وتحوّل در احكام قرآن نيست ، زيرا احكام واردهء در قرآن همان احكام كلى وثابت وأصولي است .
أساسا در قرآن حكمي كه قابل تغيير باشد وجود ندارد ، قرآن با تمام محتوياتش جاودانه است .
چرا در قرآن تشابه وجود دارد ؟
اكنون با روشن شدن عوامل تشابه ودوگونه بودن تشابه در قرآن ، جواب اين پرسش ساده مىشود . يك گروه از متشابهات تشابه عرضى است كه بر قرآن تحميل شده است . اين گروه از آيههاى متشابهه برابر با أسلوب وشيوههاى متعارف عرب
هامش
( 1 ) چگونه قرآن بياموزيم ( دين اميدم قرآن ) ص 56 - 21 .