مثلا از ابن عباس روايت شده آيات محكمه از قبيل آيهء
« قُلْ تَعالَوْا أَتْلُ ما حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ أَلَّا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئاً »
« 1 » ومتشابهات از قبيل حروف مقطّعه در أوايل سور است .
برخى گفتهاند آيات منسوخه ، متشابهاتند وآيات ناسخه محكمات ؛ يا آنكه محكمات ، آيات الاحكام ومتشابهات ديگر آيات مىباشند ؛ محكمات ، آيات مربوط به قصص أنبيا وأمم سالفه ومتشابهات ، ابهامات وارده در اين آيات مىباشد ؛ آيات متشابهات آياتي است كه دربارهء صفات بارى تعالى آمده است « 2 » ؛ متشابهات آيات مربوط به أحوال وأهوال روز قيامت وآخرت است « 3 » ؛ متشابه آن است كه مجمل ( مبهم ) باشد ومعناى روشنى نداشته باشد ؛ متشابه مفهومي پيچيده وسردرگم دارد ومحكم دليل روشن واستوار دارد ؛ متشابه آن است كه راه رسيدن به معناى آن بسته است ، ولى براي محكم راه باز است ؛ متشابه آن است كه بيش از يك معنا را متحمل است ، ولى محكم بيش از يك معنا را متحمل نيست ؛ متشابه آن است كه به بيان وتوضيح نياز دارد ومحكم نياز ندارد ؛ متشابه آن است كه عقل براي رسيدن به كنه آن راه ندارد ومحكم راه دارد ؛ متشابه آن است كه ظاهر عبارت آن مقصود نيست ، ولى ظاهر محكم مراد است ؛ محكمات آن است كه همگى در تفسير آن اتفاق نظر دارند ، ولى در متشابه اتفاق ندارند ؛ متشابه آن است كه تفسير آن مشكل آيد ، ولى تفسير محكم مشكل نباشد . . . « 4 » .
هامش
( 1 ) انعام 6 : 151 .
( 2 ) ابن تيمية ، المنار ، ج 3 ، ص 167 .
( 3 ) شيخ محمد عبده ، المنار ، ج 3 ، 167 .
( 4 ) ر . ك : تفسير الميزان ؛ ج 3 ، ص 42 - 31 . المنار ؛ ج 3 ، ص 165 - 163 .