منسوخ شود ، ألفاظ آية از قرآن برداشته شود ، حكمي كه محتواى آية را تشكيل مىداده نيز منسوخ گردد .
2 . نسخ آية بدون محتوا : بدين معنا كه ألفاظ وعبارات آية از قرآن برداشته شود ، ولى حكمي كه در محتواى آية بوده ، همچنان باقي بماند ومنسوخ نگردد .
3 . نسخ محتوا بدون آية : يعنى ألفاظ وعبارات آية همچنان در قرآن ثبت است ومورد تلاوت قرار مىگيرد ، ولى حكمي كه محتواى آية را تشكيل مىداده منسوخ شده باشد .
4 . نسخ مشروط : همين صورت سوم است با اين اضافه كه با اعادهء شرايط تشريع نخستين ، حكم منسوخ دوباره زنده شود وبه اجرا درآيد . در نتيجة دو حكم منسوخ وناسخ ، هريك به شرايط خود بستگى دارند . اين در مقابل صورت سوم است كه نسخ ، مطلق بوده وحكم منسوخ براي هميشه قابل اعاده نيست .
تفصيل وبيان اين أنواع به شرح زير است . ضمنا متذكر مىشويم كه دو صورت نخست از ديدگاه ما مردود شناخته شدهاند ، آنچه معقول است گونههاى سوم وچهارم است .
1 . نسخ لفظ ومحتوا
اينگونه نسخ از نظر ما مردود شناخته شده است ، زيرا دلايلى كه بر اين مدّعا اقامه كردهاند موجب بىاعتبارى قرآن مىگردد . مواردى را كه شاهد گرفتهاند مستلزم تحريف قرآن وتحوّل وتغيير قرآن پس از وفات پيامبر أكرم صلّى اللّه عليه وآله مىباشد .
پس از وفات پيامبر نسخ ، امكان ندارد وهرگونه احتمال اسقاط آية در اين حال تحريف قرآن كريم است .
در قرآن از مسألهء « حرمت ناشى از رضاع » « 1 » سخن به ميان نيامده است ، ولى از عايشه نقل كردهاند كه آيهاى در اين باره وجود داشته وتا پس از وفات پيامبر صلّى اللّه عليه وآله تلاوت مىشده ، كه با جويدن بز خانگى از ميان رفت . أو مىگويد : در قرآن آيهاى
هامش
( 1 ) ارضاع : شير دادن است كه موجب علقهء مادرى وفرزندى يا برادرى وخواهرى مىگردد ونامحرم محرم ، ودر نتيجة موجب حرمت ازدواج مىشود .