أثير الدين أبو حيان اندلسى مىگويد : « در كتاب ابن مجاهد وكساني كه از وى تبعيت كردهاند ، تنها تعداد كمي از قرائتهاى مشهور آمده است . در مورد أبو عمرو بن العلاء هفده راوي نام برده شده كه از وى نقل كردهاند ، ولى در كتاب ابن مجاهد تنها به « اليزيدي » اكتفا شده است . ده كس از « اليزيدي » روايت كردهاند وابن مجاهد تنها به السوسي والدوري بسنده كرده است در حالي كه اين دو بر ديگران مزيّتى ندارند وهمهء آنان در انضباط واستوارى واخذ قرائت مشترك بودهاند وما علتي براي اين كار نمىبينيم مگر اندك بودن دانش أو ! » « 1 » .
امام أستاذ ، إسماعيل بن إبراهيم ابن القراب ، در أول كتاب خود به نام « الشافي » مىگويد : « تمسك به قرائتهاى هفتگانه وعدم تمسك به ديگر قرائتها ، مبتنى بر هيچ سند ونص وروش وسنتي نيست . وفقط ناشى از اين است كه برخى از متأخران ( منظور أو ابن مجاهد است ) كه به بيش از هفت قرائت آشنايى نداشتهاند ، كتابي به نام « السبعة » منتشر كرده كه فقط حاوي هفت قرائت است وبه علت شهرت ومعروفيت مؤلف كتاب ، عامهء مردم تصوّر كردند كه تمسك به قرائتهايى غير از اين قرائتهاى هفتگانه جايز نيست . افراد بسيار ديگرى پس از ابن مجاهد دربارهء قرائت كتابهايى تأليف كرده وبراي هر امام از ائمهء قرّاء روايات بسيار وأنواع اختلافات نقل كردهاند وهيچكس نگفته است كه قرائت به موجب اين روايات ، به جهت آنكه در كتاب ابن مجاهد نيامده است ، جايز نيست . » « 2 » .
أبو الحسن علىّ بن محمد ( شيخ وأستاذ أبو شامه ) مىگويد : « در أوايل قرن چهارم ، أبو بكر ابن مجاهد كه رياست قرائت به وى منتهى گرديد ومقدم بر مردم زمان خود بود ، قرائتهايى را كه با رسمالخط مصحف موافقت داشت ، اختيار كرد وقرّائى را كه قرائتشان شهرت داشت ، برگزيد وبا توجه به تعداد مصحفهايى كه عثمان به مراكز مهم اسلامى فرستاده بود وبا توجه به گفتهء پيامبر صلّى اللّه عليه وآله كه قرآن بر هفت حرف نازل شده است ؛ بر آن شد كه هفت قارى وقرائتهاى آنان را انتخاب كند وآنان را ائمهء بلاد ومناطق مختلف به حساب آورد . بنابراين ، ابن مجاهد اولين كسى است كه به اين هفت تن اكتفا كرده وكتابي پيرامون قرائتهاى آنان تأليف كرده است ومردم
هامش
( 1 ) همان .
( 2 ) النشر في القراءات العشر ، ج 1 ، ص 46 .