العلاف نيز نقل كرده است كه از أبو طاهر پرسيدم : « أبو بكر ابن مجاهد ويا أبو الحسن ابن شنبوذ كدام أفضل وبرتر از ديگرى است ؟ » أبو طاهر گفت : « عقل ابن مجاهد بالاتر وبيشتر از علمش وعلم ابن شنبوذ برتر وبيشتر از عقلش مىباشد ! » « 1 » .
ابن الجزري گفته است : « همانطور كه در بين اقران وهمگنان اتفاق مىافتاد ، بين ابن مجاهد وابن شنبوذ نيز اختلاف افتاد ، تا آنجا كه ابن شنبوذ كسى را كه شاگردى ابن مجاهد را مىداشت به شاگردى نمىپذيرفت ومىگفت : اين شخص پاهاى خود را در راه كسب دانش به غبار نيالوده است » . كناية از آن كه رنج سفر در طلب علم را نبرده است .
ابن مجاهد بسيار خشك وغير قابل انعطاف وسخت پايبند به تقليد از قرائت پيشينيان بود . عبد الواحد بن أبي هاشم مىگويد : « كسى از ابن مجاهد پرسيد : چرا شيخ قرائتى خاص اختيار نمىكند ؟ أو در پاسخ گفت : نياز ما در حفظ دستآوردهاى ائمهء پيشين ، بيش از آن است كه قرائتى اختيار كنيم تا پس از ما رواج يابد » « 2 » .
ابن مجاهد كسى است كه ابن مقله وزير را بر آن داشت كه ابن شنبوذ « 3 » وابن مقسم « 4 » را احضار كند وهريك از آن دو را در محضر جمعى از فقها به محاكمه بكشد تا مانع از اجتهاد واختيار قرائت شود . دكتر صبحي الصالح مىگويد : « هر دو جلسهء محاكمه به دستور شيخ القرّاء ( ابن مجاهد ) تشكيل گرديد وأو اولين كسى است كه قرائتهاى هفتگانه را جمعآورى كرد . ابن مجاهد قرائت را از ابن شاذان رازي فرا گرفت . ابن مقسم وابن شنبوذ نيز از شاگردان ابن شاذان بودند ؛ امّا اشتراك اين سه تن در أستاذ وأخذ قرائت از يك شيخ ، مانع از تشدّد ابن مجاهد با دو همرديف خود نگرديد » « 5 » .
هامش
( 1 ) غاية النهاية في طبقات القرّاء ، ج 2 ، ص 56 - 54 .
( 2 ) معرفة القرّاء الكبار ، از ذهبي ، ج 1 ، ص 217 .
( 3 ) محمد بن أحمد بن أيوب بن شنبوذ . ر . ك : غاية النهاية . ج 2 ، ص 52 .
( 4 ) محمد بن الحسن بن يعقوب بن الحسن بن مقسم ر . ك : غاية النهاية . ج 2 ، ص 123 .
( 5 ) مباحث في علوم القرآن ، ص 252 - 251 . ر . ك : معرفة القرّاء الكبار ، ج 1 ، ص 221 و 247 .