در روايات أهل بيت
1 . أبو جعفر صدوق رحمه اللّه طي سندى كه محمد بن يحيى الصيرفي ( شخصي مجهول وناشناس ) در اين سلسلهء سند قرار دارد ، از حماد بن عثمان وأو از امام جعفر بن محمد الصادق عليه السّلام روايت كرده است كه :
« انّ القرآن نزل على سبعة أحرف وأدنى ما للإمام أن يفتي على سبعة وجوه « 1 » ؛ قرآن به هفت حرف نازل شده ودستكم هر امامي مىتواند به هفت وجه فتوا دهد » .
دانشمندان « أحرف » را در اين حديث به معنا « بطون » تفسير كردهاند ، بدين گونه كه هر آية مىتواند داراى وجوه مختلفي از معنا باشد كه چه بسا آن وجوه بر عامهء مردم پوشيده است ، اما بر امام معصوم عليه السّلام پوشيده نيست ومىتواند بر آنچه مىداند فتوا دهد .
2 . طي سند ديگرى كه أحمد بن هلال ( شخصي أهل غلو بوده ودر عقيدهء ديني خود مورد اتهام است ) در اين سلسلهء سند قرار دارد ، از عيسى بن عبد اللّه هاشمي وأو از پدران خود روايت كرده كه پيامبر گفته است :
« أتاني آت من اللّه فقال : انّ اللّه يأمرك ان تقرأ القرآن على حرف واحد . فقلت : يا ربّ وسّع على امّتى ، فقال : انّ اللّه يأمرك أن تقرأ القرآن على سبعة أحرف « 2 » ؛ از جانب خدا پيام آوردند كه خداوند مىفرمايد : قرآن را به حرف واحد قرائت كن . درخواست كردم :
پروردگارا ! بر امّت من گشايشى فرما ! آنگاه گفت : خداوند تو را دستور مىدهد تا قرآن را بر هفت حرف بخوانى » .
« أحرف » در اين حديث به معناى لهجههاى مختلف عرب است ، چنانكه در أحاديث أهل سنت نيز به همين مضمون آمده وهمين معنا از آن اراده شده است وخداوند دامنه گستردهاى را در مورد قرآن ، براي اين أمت فرآهم كرده تا آنان بتوانند قرآن را به لهجههاى مختلف بخوانند .
3 . محمد بن حسن صفّار ، به سندى كه در آن ترديد وجود دارد ( بدين گونه از ابن
هامش
( 1 ) الخصال ، أبواب السبعة ، ج 2 ، ص 358 ، شمارهء 43 .
( 2 ) همان ، شمارهء 44 .