ولى اين كميته ، در اين مراحل سهگانه ، دقت لازم را به كار نبرد ودر انجام وظايف خود اندكى تساهل ورزيد . به خصوص در مرحلهء دوم ( مقابلهء مصاحف ) كه نيازمند دقّت وبررسى بيشترى بود .
در مرحلهء جمعآورى مصحفها ومحو آنها ، عثمان به اين نحو عمل كرد كه افرادى را به بلاد مختلف فرستاد ومصحفها وصحيفههايى را كه قرآن در آنها ثبت شده بود جمعآورى كرد ودستور داد تا آنها را بسوزانند « 1 » .
يعقوبي مىگويد : « تمام مصحفها را از تمام أطراف واكناف جمعآورى كردند وآنها را در مخلوطى از آب وسركه جوشاندند وشستند . برخى نيز گفتهاند : آنها را سوزاندند . تنها مصحف ابن مسعود محفوظ مانده بود كه وى از تسليم آن به عبد اللّه بن عامر ( والى كوفه ) خوددارى كرد . بر اثر همين خوددارى ، عثمان أو را به مدينه احضار كرد . ابن مسعود به مسجد مدينه وارد شد . عثمان در حالي كه به ايراد خطبه مشغول بود ، گفت : چهارپايى بدسگال بر شما وارد مىشود . ابن مسعود نيز به درشتى با أو سخن گفت . آنگاه عثمان دستور داد ، پاى أو را گرفته به زمين كشيدند تا آنكه پهلوى أو شكسته شد ، عايشه به صدا درآمد وسخنان بسيارى گفت » « 2 » .
در ابتداى امر عثمان تصور مىكرد يكى كردن مصاحف كار آسانى است ، لذا گروهى را براي انجام آن گرد آورد كه شايستگى كافى نداشتند . سرانجام به گروهى ديگر متوسل شد كه افراد لايق وبا كفايتى چون سيّد قرّاء وصحابي بزرگ ابىّ بن كعب در ميان آنان بود « 3 » . صحيفههايى را نيز كه در عهد أبو بكر قرآن در آنها ثبت شده ونزد حفصة بود طلب كرد . حفصة در ابتداى امر از تسليم آنها به عثمان خوددارى كرد وشايد نگران آن بود كه از بين برود . تا آن كه عثمان تعهد كرد كه آنها را به وى بازگرداند وأو نيز پس از اين تعهد ، صحيفههاى مذكور را در اختيار عثمان گذاشت تا به عنوان سندى موثّق ، مورد مقابله با ديگر مصاحف واستنساخ قرار گيرد « 4 » .
هامش
( 1 ) صحيح بخارى ؛ ج 6 ، ص 226 .
( 2 ) تاريخ يعقوبي ؛ ج 2 ، ص 160 - 159 .
( 3 ) تهذيب التهذيب ؛ ج 1 ، ص 187 . طبقات ابن سعد ؛ ج 3 ، قسمت 2 ، ص 62 .
( 4 ) مصاحف سجستانى ؛ ص 9 . صحيح بخارى ؛ ج 6 ، ص 226 .