شده بود ، دفع شود . بنابراين هرگاه اين دو سوره را در مصحفى مىديد ، آن را پاك مىكرد ومىگفت : « غير قرآن را با قرآن خلط نكنيد » .
مصحف ابىّ بن كعب داراى 115 سوره بوده است . أو دو سورهء فيل وايلاف را يك سوره مىدانست وميان آن دو « بسم اللّه الرحمن الرحيم » نمىآورد . ضمنا دو سوره به نامهاى حفد وخلع بر سورهها اضافه كرده بود .
تعيين فواصل آيات كه هر آية تا كجا ادامه دارد امرى توقيفى است وبا دستور ونظر پيامبر أكرم صلّى اللّه عليه وآله بوده است واز آن بزرگوار منقول است ومسألهاى اجتهادي نيست . بنابراين ، صحت آن به درستى واستوارى نقل بستگى دارد واينگونه نيست كه با تمام شدن مطلب ، آية پايان يابد . چه بسا در وسط مطلب ودر اثنا ، آية تمام مىشود با آن كه مطلب هنوز ناتمام است ودر آيهء بعد تمام مىشود . پس كوتاهى وبلندى هر آية به مطالب مندرج در آن بستگى ندارد وصرفا امر توقيفى است . اين كه گذشتگان در اندازهء آيات اندكى اختلاف نظر دارند بدين جهت است كه پيامبر أكرم صلّى اللّه عليه وآله أحيانا در جايى از آية توقف مىفرمودند وبه تلاوت ادامه نمىدادند وگمان مىرفت كه آية تمام شده است وچه بسا در تلاوت ديگر ، بدون وقفه ادامه دادهاند .
از ابن عباس نقل شده است كه : كل آيات قرآن 6600 آية وهمهء حروف قرآن 320671 حرف است . در كلمات قرآن اختلاف است : برخى 77277 ودستهاى 77934 وگروهى 77434 كلمه شمردهاند .
عدد صحيح آيات ، طبق روايت كوفيّين كه صحيحترين وقطعىترين روايات است ، 6236 آية است كه از مولى أمير مؤمنان عليه السّلام روايت شده است « 1 » . واكنون عدد آيات قرآن در مصحف شريف همين رقم است . اين شمارش ، مبنى بر آن است كه
هامش
( 1 ) ر . ك : الاتقان ؛ ج 1 ، ص 190 - 189 و 197 . روايت كوفيين از ابن أبي ليلى ، أو از أبو عبد الرحمن سلمى واز أمير مؤمنان عليه السّلام است .