به سبع طوال نمىرسند كه نزديك به دوازده سورهاند وعبارتند از : يونس ، هود ، يوسف ، نحل ، اسراء ، كهف ، مريم ، طه ، أنبيا ، مؤمنون ، شعراء وصافات « 1 » .
3 . مثاني : سورههايى كه عدد آيات آنها زير صد قرار دارد ونزديك بيست سورهاند . از اين جهت مثاني گفته مىشوند كه قابل تكرارند وبه جهت كوتاه بودن بيش از يكمرتبه تلاوت مىشوند .
4 . حواميم : هفت سورهاى كه با حروف « حم » شروع مىشود كه عبارتند از :
مؤمن ، فصّلت ، شورى ، زخرف ، دخان ، جاثيه وأحقاف .
5 . ممتحنات : نزديك به بيست سورهاند وعبارتند از : فتح ، حشر ، سجده ، طلاق ، ن والقلم ، حجرات ، تبارك ، تغابن ، منافقون ، جمعه ، صف ، جن ، نوح ، مجادله ، ممتحنه وتحريم .
6 . مفصّلات : از سورهء الرحمن تا آخر قرآن است . به جز چند سوره كه از ممتحنات يا مئين شمرده شدهاند . چون فواصل ( آيههاى ) اين سورهها كوتاه است بدين نام ناميده شدهاند .
اعراب نام سورهها
نام هريك از سورهها براي آن سورهها علم است . بنابراين اگر با يكى ديگر از أسباب منع صرف جمع شود « غير منصرف » خواهد بود . مثلا سورههاى يونس ، يوسف ، إبراهيم ، لقمان وسبأ ، به سبب « عجمه » وسورههاى عبس ، فصّلت ، اقترب ، قل أوحى ، تبارك ، تبّت ولم يكن ، به سبب « وزن فعل » وسورههاى فاتحه ، توبه ، برائت ، قريش ومريم به سبب « تأنيث » وسورههاى آل عمران ، انسان ورحمان به سبب « الف ونون » غير منصرفند . ولى بيشتر نامهاى سور ، چون با « الف ولام » است ، جنبهء غير منصرف بودن آنها منتفى است .
برخى از أسامي ، به جهت يك حرفى يا دو حرفى بودن ، مبنىاند ؛ مانند
هامش
( 1 ) سورهء شعراء داراى 228 آيهء كوتاه وهمچنين سورهء صافات داراى 182 آيهء كوتاه است وبدين جهت از سور مئين شمرده شدهاند كه از لحاظ حجم سوره همانند سورههاى مئين مىباشند .