شرح
( 42 ) . ر . ك : بندهش ، بهار ، ص 142 ، بندهش ، انكلساريا ، ص 220 ؛ زند آكاسيه ، ص 282 .
( 43 ) . بنا به روايات زرتشتى ، زرتشت در 30 سالگى به پيامبرى برگزيده شد : دربارهء زردشت چنان پيداست ، كه به سى سالگى به همپرسى [ - ملاقات ] هرمزد آمد ، دين پذيرفت و [ آيين ] ايزدى را رواج داد . ( گزيدههاى زادسپرم ، 34 / 47 )
( 44 ) . اوستايى? iv ? ovhصورت مؤنث ازav ? ovhاز خانوادهءavg ? ovhبه معنى « دارندهء گاو نيك » ، نام سومين زن زرتشت ، دختر فرشوشتر است . در سنت و بنابر روايات دينى منجيان و موعودان آينده همگى از نسل او مى - باشند . زرتشت از او در يكجا به عنوان گوهرى عزيز ياد مىكند كه فرشوشتر به او داده است ( يسن 51 ، بند 17 ) و در جاى ديگر فروهر او به عنوان يكى از زنان پرهيزگار ستوده مىشود ( يشت 13 ، بند 139 ) .
نجاتبخشى در اديان ، ص 96 ، يادداشت 81
( 45 ) . ايستواسترrats ? awtasiبه معنى « خواهندهء چراگاه ، جويندهء مرتع » نام بزرگترين پسر زرتشت از نخستين زن اوست . زرتشت از اين زن سه فرزند دارد كه به عنوان سه تن پرهيزگار ستوده مىشوند ( يشت 13 ، بند 98 ) و اين سه ، ايستواستر ، اروتتنرrantatawruو خورشيد چهر ( وروچهر ) هستند كه در سنت ، نخستين به عنوان پيشواى دينى و دومى كشاورز و سومى جنگاور است . از ايستواستر در يسن 26 ، بند 5 و يسن 23 ، بند 2 نيز به عنوان نخستين پسر زرتشت سخن به ميان مىآيد : ايستواستر آسرون ( - روحانى ) ، موبدان موبد بود ، به يكصد سالگى دين درگذشت . ( بندهش ، بهار ، ص 152 )
( 46 ) . بالندهء پرهيزگارى در ترجمهءh ? iy ? alha r ? adin ? e ? sxaWكه خود ترجمهء صورت اوستايى نام هوشيدر است .
( 47 ) . ر . ك : نجاتبخشى در اديان ، ص 24 - 25 .
( 48 ) . مرد سياه درفش كه در خراسان پيدا مىشود ظاهرا همان ابو مسلم خراسانى است . كليهء وقايع تاريخى و اتفاقات ناگوارى كه در طول قرون اوليهء هجرى براى زرتشتيان روى داده به نام پيشگويىهاى دينى وارد متونى شده كه همهء آنها تحت عنوان ادبيات پيشگويانهء زرتشتى شناخته مىشوند و اين بسيار طبيعى است .
بهطور مثال متنى چون بندهش كه در قرن سوم و چهارم هجرى تدوين شده تمامى مصيبتهاى وارده بر ايرانيان را به نام پيشگويىهاى دينى ذيل مطالبى كه دربارهء سوشيانسها و زمينهسازان ظهور آنها آورده ، ذكر مىكند . در كتابهاى ديگر نيز اشاره به درفشهاى سياه از سوى خراسان ديده مىشود :برآيد نشان از خراسان سياه * چو آيد بود وقت و هنگام و گاه
كه گردد هشيدر ز مادر جدا * بدين وقت اندر كه گفتم تو رازراتشتنامه ، بيت 1474 - 1475
و نيز زند بهمن يسن ، فرگرد 7 ، بند 6 به بعد .
( 49 ) . روز هرمزد ماه فروردين ، ص 67 ؛ دينكرد سنجانا ( ج 7 ، فرگرد 7 ، بند 58 ) ؛ روايت پهلوى . ( فرگرد 48 ، بند 2 )
( 50 ) . و نيز نگاه كنيد به : دينكرد سنجانا ( ج 7 ، فرگرد 7 ، بند 60 ) ؛ زند بهمن يسن ( فرگرد 7 ، بند 3 ) .
( 51 ) . ر . ك : بندهش ، بهار ، ص 142 .
( 52 ) . هادمانسرى ؛ پهلوى :rasn ? amad ? ah، نام گروهى از متنهاى اوستايى است كه با مسايل آيينى مربوط است . هادمانسرى بهصورت صفت ، آنچه مربوط به اين متنهاست ( پژوهشى در اساطير ايران ، ص 288 ،