الفصل ، او خارجا عنها و هو ان اختص بافراد حقيقة واحدة فهو الخاصه و الّا فهو العرض العام ( اين مثال از خارج عرض شد ) .
مثال سوم : در فلسفهء جوهر را به انواع متعدّد تقسيم مىكنند به اين صورت كه :
جوهر يا داراى ابعاد ثلاثه ( طول - عرض - ارتفاع ) است يا نيست . آنكه نيست يا ذاتا و فعلا مجرّد است يا خير و . . . ( كه اين جنبهء نفى را مصنف متعرّض نشده ) و آنكه ذو ابعاد ثلاثه است يا نامى است و يا غير نامى .
هريك از دو طرف به اين صورت تقسيماتى دارند : آنكه غير نامى است يا جامد است يا غير جامد ، كه مايعات باشد و هركدام از اين دو تقسيماتى دارند . آنكه نامى است يا حسّاس است يا غير حسّاس ، آنكه حسّاس است يا ناطق است يا غير ناطق ، آن كه غير ناطق است يا صاهل است يا غير صاهل ، و آنكه غير صاهل است يا ناهق است يا غير ناهق ، و آنكه غير ناهق است يا خائر است يا غير خائر و غير خائر يا مفترس است يا غير مفترس و . . .
خلاصه در هريك از دو طرف نفى و اثبات تا هر كجا كه قسمت ثمره داشته باشد مىتوان پيش تاخت و تقسيمبندى انجام داد و خلاصهء اين تقسيم آن است كه :
شرح منطق مظفر (فارسى) — صفحة 300
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٣٠٠