2 . رابطه زمانيه : كه با افعال ناقصه ادا مىشود .
پس افعال ناقصه در عرف مشهور منطقيين از ادات و در عرف نحويين از افعالند و بعض المناطقه ( ابن سينا در شفا ، قطب الدين رازى در شرح مطالع ، خواجه در اساس الاقتباس ) افعال ناقصه را كلمات وجوديه ناميدهاند كه وجه اين را سيد مير شريف بيان كرده :
و لذلك سماها بعضهم كلمات وجوديه لانّها تدل على الثبوت و الكون و التحقق . « 1 »
حل تمرينات
جواب تمرين 1 . در ميان الفاظ زير ، مفردات و مركبات عبارتند از :
« مكة المكرمة » : مركب است چون مكه بر ذات و مكرمه بر وصف دلالت دارد .
« جعفر الصادق » : مركب است .
« ملك العراق » : مركب است . « هنيئا » : چون مفعول مطلق است و چيزى در تقدير دارد و المقدّر كالمذكور ، لذا مركب محسوب مىشود گرچه ظاهرش مفرد است .
« تابط شرا » : با همين كيفيت لقب براى فردى است و مفرد است .
« امرء و القيس » : نام شاعر مشهور عرب است و مفرد است .
« ابو طالب » : اگر معناى علمى آن مراد باشد مثلا نام پدر بزرگوار حضرت على ( ع ) مفرد است و اگر معناى وصفى و نعتى آن مراد باشد مركب است .
« ديك الجن » : لقب شاعر معروف عرب عبد السلام الحمصى است و مفرد است .
« صرّدّر » : معرب سردار و مفرد است .
« منتدى النشر » يعنى محلّ انتشارات مركب است .
« النجف الاشرف » : مركب است مگر مجموع علم باشد براى آن شهر مقدّس كه مفرد خواهد بود . « صبرا » مانند « هنيئا » مركب است .
جواب تمرين 2 . « اللّه اكبر » : مركب تام خبرى است و تقدير چنين است : « اللّه اكبر من كل شيئى » ، يا « اللّه اكبر من ان يوصف » كه تعبير دوّم بهتر است .
« صباح الخير » در عربى دعاء است و مركب تام انشايى است اى « صبحكم اللّه بالخير » .
هامش
( 1 ) . در حاشيهء شرح شمسيه ، ص 26 .