مباحث دلالت
محور اوّل از مباحث مقدّماتى باب الفاظ و ظهورات ، دربارهء وضع بود كه تفصيلا ذكر شد . محور دوّم دربارهء استعمال بود كه مبسوطا بيان شد .
اينك محور سوّم دربارهء دلالت است و از نظر ترتيب طبيعى اوّل وضعى صورت مىگيرد سپس استعمالى از سوى متكلّم تحقّق مىيابد و سپس دلالتى حاصل مىشود و روى همين اصل مباحث دلالت را پس از مطالب وضع و استعمال آورديم .
دربارهء دلالت مباحث فراوانى وجود دارد از قبيل تعريف دلالت ، تقسيمات گوناگون دلالت به عقليّه و طبعيّه و وضعيّه ، و هركدام به لفظيّه و غيرلفظيّه ، و دلالت وضعيّهء لفظيّه به مطابقه و تضمن و التزام ، و دلالت التزام به التزام لفظى و عقلى ، و تقسيم دلالت به منطوقى و مفهومى و سياقى و تقسيم آن به تصوّرى و تصديقى و . . .
ولى عمدهء اين مباحث در مباحث الفاظ علم منطق به تفصيل بيان شده و نيازى به اعاده نيست و تنها دو بحث در مقدّمهء علم اصول عنوان مىشود :
1 - رابطهء الفاظ و معانى : آيا يك رابطهء ذاتى و تكوينى ميان هرلفظ با معناى او وجود دارد ؟ يا يك پيوند جعلى و وضعى وجود دارد ؟ اين بحث در آغاز مباحث وضع ذكر شد و هدف از ذكر در آن باب ، اين بود كه بسترسازى براى ورود در مباحث وضع شود زيرا اگر نتيجه اين بود كه دلالت ذاتى است ، نوبت به بحث از وضع و احكام و اقسام آن نمىرسيد ، ولى نتيجه اين شد كه دلالت وضعى است طبعا بدنبال آن جاى اين بحث بود كه وضع چيست ؟ واضع كيست ؟ اقسام وضع كدام است ؟ و . . .
2 - تبعيّت دلالت از اراده : آيا دلالت تابع اراده است يا خير ؟ اين بحث هماكنون