مستقل كه بگونهاى اصلا ربطى به آيه ندارند و صرفا همزمان اراده شدهاند . بنابراين اخبار بطون ربطى به استعمال لفظ در اكثر از معناى واحد ندارند . « 1 »
نقد و بررسى : اين توجيه از جهاتى مردود است كه ذيلا به دو جهت اشاره مىكنيم :
الف : اين توجيه از اخبار بطون بيگانه است زيرا اين اخبار در مقام بيان فضيلت قرآن بر ساير كتب و كلمات است كه قرآن تنها ظاهرش مراد نيست بلكه بطونى هم دارد و اگر مراد آن باشد كه آخوند فرمود ، اخبار به درد بيان فضيلت نمىخورد و صدورش بيهوده است زيرا هرگويندهاى مىتواند همزمان با هرلفظى كه مىگويد و در معناى خودش به كار مىبرد صد معناى ديگر هم در ذهنش احضار كند و همه را اراده نمايد . و نه تنها در الفاظ معنىدار بلكه در الفاظ مهمل نيز مىتوان همزمان با تلفّظ آنها چندين معنى و صورت ذهنى را استقلالا اراده كرد ، اينكه امتيازى براى قرآن محسوب نمىشود .
ب : اين توجيه بر خلاف صريح اخبار بطون است زيرا اخبار مىگويد : هفت يا هفتاد معناى ديگر همه بطون قرآن هستند و مربوط به آيهاند و از آيه اراده شدهاند نه اينكه هيچ ربطى به آيه نداشته باشند و مستقلّا مراد باشند بگونهاى كه گويا اصلا آيهاى نيست و نيامده .
2 - باز مرحوم آخوند فرموده : شايد اين هفت يا هفتاد بطن ، لوازم معناى مستعمل فيه است يعنى آيه در يك معنى به كار رفته ولى اين معنى لوازم ( و ملزومات و ملازماتى ) دارد كه برخى از آنها لازم جلى هستند ( مثل لازمى كه لزومش از نوع لزوم بيّن به معناى اخص باشد يا از نوع لزوم بيّن به معناى اعم باشد يا از نوع لزوم غير بيّن باشد كه با دليل عقلى اثبات مىشود و عقل همه مىفهمد . ) و برخى از
هامش
( 1 ) . كفاية الاصول ، ج 1 ، ص 57 .