فصل : فى الأخبار الّتى دلّت على اعتبار أخبار الآحاد
و هى و إن كانت طوائف كثيرة كما يظهر من مراجعة الوسائل و غيرها إلا أنه يشكل الاستدلال بها على حجية أخبار الآحاد بأنها أخبار آحاد فإنها غير متفقة على لفظ و لا على معنى فتكون متواترة لفظا أو معنى .
و لكنه مندفع بأنها و إن كانت كذلك إلا أنها متواترة إجمالا ضرورة أنه يعلم إجمالا بصدور بعضها منهم عليهم السلام و قضيته و إن كان حجية خبر دل على حجيته أخصها مضمونا إلا أنه يتعدى عنه فيما إذا كان بينها ما كان بهذه الخصوصية و قد دل على حجية ما كان أعم فافهم .
فصل دوم : روايات حجّيت خبر واحد
دليل دوم از ادلّه حجيّت خبر واحد ، چند دسته از احاديث است كه همه آنها به نوعى بر حجيّت خبر واحد دلالت دارند و مفادشان وجوب تصديق مخبر و ترتيب اثر به خبر او است . البته مرحوم آخوند حتى به صورت فهرست وار به موارد اشاره نكرده است ، ولى مرحوم مظفر در اصول « 1 » و مرحوم شيخ انصارى در رسائل « 2 » به تفصيل در اين باب گفتوگو كردهاند و قدر مسلم چهار دسته روايت وجود دارد :
1 . احاديثى كه ما را به اشخاص معيّنى ارجاع مىدهد و مىفرمايد در امر دين به زراره يا محمد بن مسلم يا ابان بن تغلب يا ابا بصير يا يونس بن عبدالرحمن و . . . مراجعه كنيد . اگر گفتار آنان چه در فتوى و چه در نقل حديث حجّت نبود ، چنين ارجاعى بىمعنا بود .
2 . رواياتى كه به صورت كبراى كلّى ، امر به ارجاع به ثقات مىنمايد . اگر قول ثقه حجّت نبود ، چنين امرى لغو بود و از معصوم صادر نمىشد .
3 . احاديثى كه امر به رجوع به راويان حديث و عالمان دين مىكند . اگر قول آنان ارزشمند نبود ، اين امرها بيهوده بود و صدور آنها محال بود .
4 . اخبار علاجيّه كه امر به معالجه و مداواى خبرهاى متعارض مىكند و هم سائل و هم مسئول ( امام ) اصل حجيّت آنها را - صرف نظر از معارضه - مسلّم دانستهاند و دستورات علاجى صادر شده است . مرحوم شيخ حر عاملى در وسائلالشيعه مسبوطاً اين روايات را آورده است . « 3 » قوله : الا انّه : معترض مىگويد اين اخبار هرچند زيادند و چند دسته هستند ؛ ولى خبر واحدند و
هامش
( 1 ) . اصول فقه ، ج 3 و 4 ، ص 82 - 84 .
( 2 ) . فرائدالاصول ، ص 84 - 88 .
( 3 ) . وسائلالشيعه ، ج 18 ، باب 8 ، 9 و 11 .