نسلى شرع تازهاى داشته باشند . همچنين بنا نيست كه پيامبر عمر طولانى كند و براى همه اعصار و قرون اين تكليف را برساند . در ميان عرف و عقلاء هم نسبت به قوانين عرفى مطلب از اين قرار است كه قانون اساسى مملكتى تصويب مىشود . قانونگذاران قانونى را تصويب مىكنند و براى هميشه يا دهها سال بدان عمل مىشود .
ويژگى حكم انشايى و قانونى آن است كه به نحو قضيه حقيقيه است و همه افراد موجود و معدوم را تا دامنه قيامت شامل است . اصولا جاعل و قانونگذار ، فرض وجود آنها را كرده و براى آنها قانون جعل مىكند ، آنگاه نسبت به كسانى كه هماكنون و در زمان جعل و تشريع ، موجود و داراى شرايط و فاقد موانع هستند ، آن حكم انشايى به مرتبه فعليت رسيده و بعث و زجر مىطلبد ؛ ولى نسبت به معدومين و آيندگان در مرحله شأنيت و انشاء باقى مىماند تا زمانى كه آنها موجود و واجد شرايط و فاقد موانع گردند كه در ظرف خودش در حق آنها نيز فعلى مىشود . بنابراين تكليف انشايى اختصاص به موجودين ندارد و در حق معدومين نيز كاملا ممكن است .
( خوشبختانه خطابات كتاب و سنت از اين قسم است ، لذا همان تكاليف كه مسلمين صدر اوّل داشتند ما نيز داريم ؛ ولى در حق آنها قانون تحريم خمر ، وجوب نماز ، و . . . در عصر خودشان به درجه فعليت رسيده و در حق ما آن قوانين در عصر خودمان به درجه فعليت مىرسد . ) .
قوله : نظيره : مرحوم آخوند براى مطلب مذكور نظيرى مىآورند . انشاء دو قسم است :
1 - انشاء طلبى كه مشتمل بر طلب است و آن همين امرها و نهىها است كه بر ايجاد طلب دلالت دارند .
2 - انشاء غير طلبى كه كليه عقود و ايقاعات را دربر مىگيرد و بيع مثلا انشاء تمليك است . نكاح انشاء زوجيت است و . . . نه انشاء طلب تا حال بحث ما در انشاءهاى طلبى بود ؛ ولى حالا مىفرمايد كه انشاء طلبى مثل انشاء غير طلبى است .
بيان مطلب : يكى از انشاءهاى غير طلبى ، انشاء تمليك در باب وقف است كه شخصى منزلى را بر اولادش نسلاندرنسل وقف مىكند . در اينجا به نفس انشاء تمليك از سوى
شرح كفاية الأصول (فارسى) — صفحة 283
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٢٨٣