فصل هفتم خطابات شفاهى
خطاباتى كه در قرآن كريم وارد شده از زاويهاى به دو بخش تقسيم مىشوند :
1 - خطابات غير شفاهى : يعنى خطاباتى كه مقرون به ادوات خطاب نيست و خود خطاب هم به فرد يا گروه خاصى متوجه نيست ، بلكه عامّ است و با تاريخ و همه انسانها تا دامنه قيامت سخن مىگويد ، مثل اين آيات :
« وَ لِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا
« 1 »
إِنَّ الصَّلاةَ كانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتاباً مَوْقُوتاً
« 2 »
أَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ
« 3 »
حَرَّمَ الرِّبا
« 4 » و . . .
اينگونه خطابات اختصاص به حاضرين مجلس خطاب و يا موجودين در عصر خطاب ندارد ، بلكه حاضر ، غايب ، موجود و معدوم همه را شامل است و به اصطلاح منطق به صورت قضاياى حقيقيه هستند كه موضوعشان اعم از افراد محققة لوجود و مقدرة الوجود است ؛ يعنى هر انسانى در هر زمانى يافت شود و متّصف به صفت استطاعت شود ، حج بر او واجب است و لو هزاران سال ديگر اين موضوع كلى مصداق پيدا كند يا هر معاملهاى در هر زمانى يافت شود و موصوف به معامله ربوى باشد ، حرام و باطل است .
2 - خطابات شفاهى : يعنى خطاباتى كه مقرون به ادوات خطاب هستند ، از قبيل : يا ايها الناس يا ايها المؤمنون ، يا اهل الكتاب ، يا ايها الكافرون ، . . . يا برخى ضماير متصله و منفصله مثل : افعل كذا ، اياك اعنى ، انتم الفقراء و . . . آيا اينگونه خطابات اختصاص به موجودين عصر خطاب و حاضرين در جلسه خطاب ( كسانى كه پاى منبر رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله بودند و
هامش
( 1 ) - سوره آل عمران ، آيه 97 .
( 2 ) - سوره نساء ، آيه 103 .
( 3 ) - سورهء بقره ، آيه 275 .
( 4 ) - سورهء بقره ، آيه 275 .