مقصد چهارم عام و خاص
مقصد چهارم از مقاصد كفاية الاصول درباره مباحث عامّ و خاصّ است و بر سيزده فصل مشتمل است .
فصل اوّل از فصول اين باب داراى دو مطلب است :
مطلب اوّل تعريف عامّ و خاص :
عمده بيان تعريف عامّ است و گرنه تعريف خاصّ از راه تعرف الاشياء باضداد و مقابلاتها مشخص مىشود ؛ زيرا خاصّ نقطه مقابل عامّ است در تعريف عامّ مطالب فراوانى و تعاريف گوناگونى از سوى بزرگان فن از قديم الايام مطرح شده است و طبق عادت پيرامون تعاريف مزبور بحثها و انتقادها و نقض و ابرامهاى فراوانى ذكر شده و از لحاظ مانع اغيار بودن و جامع افراد بودن حرفهاى فراوانى به زبان آمده و يا در كتاب نوشته شده است . به عنوان نمونه يكى از تعريفها را آورده و يك اشكال از حيث جامعيّت و مانعيّت آن را مطرح مىكنيم مشهور گفتهاند : « العام ، هو اللفظ المستغرق لما يصلح له » يعنى عامّ عبارت است از لفظى كه فراگيرنده باشد هرآنچه را كه اين لفظ شايستگى آن را دارد . مثلا لفظ كل رجل عامّ است ، يعنى هر فردى از افراد رجل را دربر مىگيرد .
و اما اشكال از حيث جامعيّت : از جمله الفاظ عموم ، جمع با الف و لام است ، مثل العلماء ، الرّجال و . . . و مورد بحث است كه آيا مفاد آن كل فردفرد است يا كل جماعة