و شفعه و . . . آورده است و البته ادعاى تواتر چه لفظى و چه معنوى مشكل است .
ولى نيازى به تواتر نيست بلكه كافى است اخبار مستفيضهاى داشته باشيم كه از لحاظ سند و دلالت كامل باشند و خوشبختانه در ميان اخبار باب روايات صحيحه و موثقه وجود دارد .
كه از جمله آنها دو حديثى است كه مرحوم شيخ در رسائل آورده كه اوّلى صحيحه و دوّمى موثقه است و در روايت اول محل شاهد اينست كه حضرت رسول ( ص ) فرمود : انك رجل مضار و لا ضرر و لا ضرار على مؤمن . . .
و در روايت دوّم محل شاهد اينست كه : فانه لا ضرر و لا ضرر . . .
و بالجمله عمده روايات را مرحوم آشتيانى در بحر الفوائد نقل فرموده و فعلا نيازى به نقل روايت نيست بنابراين از لحاظ مستند مشكلى نداريم .
مبحث دوّم : يا معناى كلمه ضرر و ضرار :
كلمه ضرر اسم مصدر و مصدر آن ضرّ است و ضرر نكته مقابل نفع است و از لحاظ معناى اين دو كلمه چهار احتمال مطرح است كه از موارد مختلفه مىتوان استفاده كرد :
1 - هو در معناى عدمى و سلبى داشته باشند يعنى ضر يا ضرر به معناى عدم النفع باشد و نفع به معناى عدم الضرر باشد كه بنابراين نسبت بينهما عموم من وجه خواهد بود زيرا موردى كه زيان و خسارتى باشد ماده افتراق ضرر است و موردى كه سودى باشد ماده افتراق نفع است و موردى كه هيچكدام نباشد ماده اجتماع است يعنى هم عدم الضرر و هم عدم النفع صادق است .