اطمينان به عدم دليل در اعصار مختلفه متفاوت است
فى المثل در زمان ائمه راه فحص و يأس مراجعه به امام ( ع ) و يا اصحاب حضرات معصومين بود كه البته رجوع به خود معصوم مفيد علم است و در زمان غيبت و قبل از تدوين جوامع حديثى بايد به كتب حديث و اصول اربعمائه مراجعه مىكرد تا مأيوس مىشد و در زمانهاى متأخر كه احاديث ائمه با تلاش شبانهروزى عالمان راستين شيعه جمعآورى و تنظيم و تبويب شده و هر حديثى را در باب خود آوردهاند و كتب اربعهء تدوين شده و محمدون ثلاثهء متقدم و محمدون ثلاثه متأخر اين احاديث و گنجهاى گرانبها را در كتب كافى - من لا يحضر ، تهذيب ، استبصار ، بحار الانوار ، وسائل الشيعة ، مستدرك الوسائل ، وافى ، جامع احاديث الشيعة ثبت و ضبط كردهاند و در كنار آنها كتب تكجلدى از قبيل تحف العقول ، خصال صدوق و امالى صدوق و مفيد و سيد و شيخ طوسى و . . . احاديث را جمعآورى نمودهاند امروزه كار آسان است و فقيه با مراجعه به اين كتب و به باب مخصوص مىتواند اطمينان به عدم پيدا كرده و از اصل برائت استفاده كند شكر الله مساعيهم الجميلة .
( تذنيب )
به عقيدهء مرحوم شيخ تنها شرط اجراء اصل برائت عبارتست از فحص و يأس از ظفر به دليل اجتهادى كه به تفصيل پيرامون آن بحث شد ولى جناب فاضل تونى صاحب وافيه سه شرط ديگر هم برآن افزوده است كه شيخ اعظم آنها را تحت عنوان تذنيب نقل و نقد مىكنند