چگونه محاسبه مىكنند به هر طرف كه احتمال چربيد و رجحان پيدا كرد همان را اخذ مىكنيم .
و امّا بخش سوّم : و اگرچنانكه ظن غالبى تحصيل نكرديم نوبت به شك و اجراء اصول عمليّه مىرسد و اصلى كه در اينجا مورد بهرهبردارى است عبارتست از استصحاب جواز و حليّت يعنى از آنجا كه غالبا اطراف شبهه با قطع نظر از علم اجمالى محكوم به حليّت و طهارت هستند بعد از علم اجمالى كذائى هم اگر در هر طرف شك كنيم از آن اصل استفاده مىكنيم و حكم به جواز مىكنيم تا زمانى كه ناقل يعنى دليلى بر خلاف آن اصل از راه برسد آنگاه است كه نوبت به جريان اصل نمىرسد .
در خاتمه فرموده : با اين ضابطهاى كه ما براى شما ذكر كرديم مىتوانيد حكم تمام موارد را روشن سازيد و محصوره بودن را از غير آن تميز دهيد چه در باب طهارت و نجاست كه علم اجمالى داريد به نجاست يكى از صدها مايع ، وضعش روشن شد و چه در باب نكاح كه علم اجمالى داريد به حرمت نكاح يكى از دختران فلان منطقه ، وضعش روشن شد و چه در ابواب ديگر از قبيل غصبيّت ، حرمت ، ميته بودن و . . .
قوله : و فيه :
مرحوم شيخ انصارى مىفرمايد : اين ضابطهء شما در هر سه مرحله مبتلا به اشكال است .
امّا مرحله اوّل : مثال زديد به عدد هزار و گفتيد اين عدد و ما فوق آن قطعا غير محصوره است ما مىگوئيم [ اين مثال با تعريف شما امكان تطبيق دارد به اينكه بگوئيم : عدد هزار شمارشش در مدت قصير دشوار است اگرچه با تعريف هم قابل تطبيق نيست زيرا كه زمان قصير خود يك عنوان نسبى است يعنى يك دقيقه نسبت به پنج دقيقه قصير است و خود پنج
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 359
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٣٥٩