دليل اوّل : اجماعات منقوله : بعضىها صريحا مدّعى اجماع شدهاند و كلمات بعضى ظهور دارد در اينكه بالاجماع در ما نحن فيه احتياط واجب نيست و ما اگرچه در مباحث ظنّ راجع به اجماع منقول به تفصيل بحث كرده و به اين نتيجه رسيديم كه ارزش نداشته و حجّت مستقلّ نيست البته اگر منقول به خبر واحد مجرّد باشد . ولى در ما نحن فيه مىگوئيم :
اوّلا اين اجماع ، از اجماعات منقوله به خبر واحد مجرّد نيست بلكه به خبر مستفيض [ كه حاكيان و ناقلان آن از سه نفر متجاوزند هرچند به حدّ تواتر نرسيده ] است و جماعتى از محقّقين بزرگ از قبيل شهيد ثانى - محقق ثانى و آقا وحيد بهبهانى و . . . ناقل آنند و اين خود تا حدود زيادى اطمينانآور است .
و ثانيا ما گفتيم كه اجماع منقول به تنهائى حجيّت ندارد ولى گاهى با انضمام امارات و قرائن فراوان و تراكم ظنون براى انسان اطمينان حاصل مىشود كه حد اقل يك دليل معتبرى بوده كه همگان اينگونه حكم كردهاند و آن امارات در ما نحن فيه عبارتند از : شهرت محصّله عظيمه ، ادّعاى سيره مسلمين در اعصار و امصار ، ادعاى نفى خلاف ، ادّعاى ضرورت در بعض مصاديق شبههء غير محصوره [ مثل اينكه اجمالا بدانيم كه يكى از اشياء عالم نجس است كه بالضرورة اجتناب از همه اشياء لازم نيست ] ، و ادّعاى نفى ريب در مسئله و . . . كه تمام اينها اماراتند و ثالثا مسئله هم يك مسئله فرعيه فقهيّه است [ چون از روز اوّل گفتهايم كه بحث از شبهات موضوعيه در اصول يك بحث استطرادى است . . . ] آنگاه يك چنين اجماعى با يك چنان اماراتى در يك همچو مسألهاى حتما كافى است و مىتوان بدان بسنده كرد .
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 333
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٣٣٣