بين اقل و اكثر استقلالى هم نوعا مىگويند : اقل كه قدر متيقن است واجب و در ما زاد كه مشكوك است اصل برائت جارى مىكنيم و ادلّه اين هم خواهد آمد و در باب شك در مكلف به و دوران ميان اقل و اكثر ارتباطى نوعا مىگويند بايد احتياط نموده و به جانب اقل اكتفا نكرد بلكه بايد جانب اكثر را گرفت و ادلّه آن هم خواهد آمد .
با حفظ اين مقدّمه طولانى ولى مهم وارد جواب از صحيحه مىشويم :
شيخ ره مىفرمايد : اينكه امام ( ع ) فرمود : اذا اصبتم به مثل هذا ، مشار اليه كلمهء هذا ؟ دو احتمال وجود دارد :
1 - مشاراليه هذا عبارت باشد از همين واقعه و حادثه كه مورد روايت است يعنى هرگاه مبتلا شديد به مثل اين عمل كه صيد در حال احرام باشد . . . .
2 - مشاراليه هذا عبارت باشد از سؤال از حكم اين واقعه يعنى هرگاه برخورد كرديد به سؤال از حكم اين واقعه و امثال آن [ و لو خود شما مبتلا به صيد نيستيد ] و حكم را نمىدانيد فعليكم الاحتياط . . . . [ احتمال اوّل از ظاهر حديث بعيد و احتمال دوم به ظاهر حديث قريب است ولى بههرحال هر دو محتمل هستند ] حال طبق هركدام از دو احتمال محاسبه مىكنيم : امّا بنا بر احتمال اوّل : روى مبانى مذكور در مقدّمه حساب مىكنيم :
مورد روايت كه دو نفر صيدى كردهاند . . . . از قبيل شك در اصل تكليف كه نيست چون علم و يقين به كفاره آمده و نيز از قبيل دوران بين المتباينين كه نيست چون على كل حال نصف كفاره بر هريك قدر متيقن و ما زاد برآن مشكوك است پس يا از قبيل اقل و اكثر استقلالى است و يا ارتباطى :
اگر مورد حديث را از باب اقل و اكثر استقلالى قرار دهيم يعنى نصف جزاء بر هريك واجب است قطعا و نصف ديگر مشكوك است كه واجب است
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 354
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٣٥٤