احتياط نمودن در موارد شبهات بدويه عسر و حرج دارد « صغرى » .
و عسر و حرج در اسلام نفى شدهاند يعنى هر امرى كه عسر و حرج دارد واجب نيست « كبرى » .
پس احتياط كردن واجب نيست « نتيجه » و وقتى احتياط واجب نشد مطلوب ما كه برائت است ثابت مىشود .
جواب ما : اينكه مىگوئيد : وجوب احتياط عسر و حرج دارد منظورتان چيست ؟
اگر منظور اينست كه مثلا از فلان مشتبه معين مثل شرب توتون اجتناب كردن مادامالعمر دشوار است كه اين بالوجدان باطل است زيرا كثيرى از افراد به راحتى در همهء عمر لب به دخانيات نمىزنند و اگر منظور اينست كه موارد شبهه در اسلام زياد است و اگر بخواهيم در تمام آن موارد شبهات تحريمه احتياط كنيم عسر و حرج دارد خواهيم گفت : به فرموده مرحوم آشتيانى در بحر الفوائد على جميع المبانى اين سخن باطل است بيان ذلك :
بر مبناى اخباريين كه تقريبا تمام اخبار كتب اربعه از ضعيف و قوى حجت است و روايات عمومى يا خصوصى حكم 95 % موضوعات را روشن ساخته و موارد شبهه نزد آنها منحصر به موارد فقدان نص يا اجمال نص و يا تعارض نصين است آن هم به گونهاى كه قابل جمع نباشد و چنين مواردى بسيار نادر است و لذا احتياط در اين موارد عسر و حرجى ندارد تا منتفى شود .
و بر مبناى اصوليين انفتاحى هم كه باب العلم را نسبت به معظم احكام مفتوح مىدانند كه از قبيل سيّد مرتضى و اتباع او باز تقريبا 95 % احكام را از طريق نص قرآن يا خبرهاى متواتره و يا اجماعات قطعيه مىتوان بدست آورد و موارد شبهه اندك بوده و در آن موارد احتياط چندان دشوار نيست .
و بر مبناى مشهور اصوليين هم كه باب العلم را مسدود ولى باب العلمى
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 320
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٣٢٠